Misterija u svemiru: Dvije snažne eksplozije u razmaku od četiri minuta zbunile naučnike

Riječ je o događaju označenom kao GRB 160425A, koji je NASA-in svemirski teleskop „Nil Gerels Svift“ zabilježio 25. aprila 2016. godine.

Iako su signali registrovani prije deset godina, njihova detaljna analiza objavljena je 23. oktobra 2026. u prestižnom naučnom časopisu „Nature Astronomy“.

Istraživači su zaključili da dva bljeska imaju karakteristike različitih vrsta kosmičkih eksplozija, koje se inače povezuju sa potpuno drugačijim astronomskim procesima.

Prva eksplozija trajala manje od dvije sekunde

Gama-bljeskovi, poznati kao GRB, predstavljaju neke od najsnažnijih eksplozivnih događaja u univerzumu.

Naučnici ih najčešće dijele na kratke i duge, prema trajanju i njihovim drugim osobinama.

Kratki bljeskovi obično traju manje od dvije sekunde i najčešće nastaju prilikom spajanja izuzetno gustih nebeskih tijela, poput neutronskih zvijezda.

Dugi bljeskovi traju duže od dvije sekunde i uglavnom se povezuju sa urušavanjem jezgra masivnih zvijezda na kraju njihovog životnog vijeka.

Međutim, događaj GRB 160425A pokazao je karakteristike obje vrste.

Prvi bljesak, označen kao G1, trajao je svega 1,7 sekundi, dok je drugi, G2, trajao 51,2 sekunde.

Između njih je zabilježena pauza od približno četiri minuta.

Svjetlost putovala 5,5 milijardi godina do Zemlje

Prema procjenama astronoma, izvor zračenja nalazi se u veoma udaljenoj galaksiji.

Svjetlosti iz tog dijela svemira bilo je potrebno oko 5,5 milijardi godina da stigne do Zemlje.

To znači da se događaj odigrao gotovo milijardu godina prije nastanka Sunčevog sistema, a njegovi signali do naših instrumenata stigli su tek 2016. godine.

Istraživači smatraju da je veoma mala vjerovatnoća da su se dvije potpuno nepovezane eksplozije slučajno dogodile u gotovo istom dijelu neba i u tako kratkom vremenskom razmaku.

Naučnici razmotrili pet mogućih objašnjenja

Međunarodni tim istraživača analizirao je više mogućih scenarija koji bi mogli objasniti neobičan događaj.

Jedna mogućnost jeste da su dvije eksplozije nastale nezavisno, u različitim galaksijama, ali da su njihovi signali slučajno stigli do Zemlje u gotovo isto vrijeme.

Ipak, naučnici procjenjuju da je vjerovatnoća takvog poklapanja izuzetno mala.

Drugi scenario podrazumijeva dvije odvojene eksplozije unutar iste galaksije, ali je i on ocijenjen kao vrlo malo vjerovatan.

Razmatrana je i mogućnost da drugi bljesak predstavlja produženo zračenje nakon prvog, ali njegova izuzetna snaga i duga pauza između signala ne uklapaju se u poznate modele.

Četvrto objašnjenje pretpostavlja da je prvi bljesak bio uvod u glavnu eksploziju masivne zvijezde.

Peto podrazumijeva postojanje složenog sistema nebeskih tijela koji bi mogao proizvesti dva različita bljeska kroz još nepoznat fizički proces.

Nijedno od ovih objašnjenja zasad ne može u potpunosti objasniti sva zabilježena svojstva događaja.

Astrofizičar: Ovo je jedini zabilježeni događaj te vrste

Astrofizičar Bing Žang sa Univerziteta u Hong Kongu, jedan od autora istraživanja, istakao je da se naučnici prvi put suočavaju sa ovakvom kombinacijom gama-bljeskova.

„Ovo je do sada jedini zabilježeni događaj sa tako neobičnim svojstvom“, rekao je Žang za „ScienceAlert“.

Objasnio je da bi na prvi pogled bilo logično pretpostaviti da su u pitanju dva nezavisna događaja, ali da je vjerovatnoća njihovog slučajnog poklapanja izuzetno mala.

„Svi scenariji imaju ozbiljne teškoće. Kao teoretičar koji proučava gama-zračenje više od dvije decenije, ovo je za mene bio pravi izazov“, priznao je naučnik.

Otkriće bi moglo promijeniti postojeće teorije

Istraživači naglašavaju da otkriće ne znači da su dosadašnja saznanja o gama-bljeskovima pogrešna, već da postojeći modeli možda ne obuhvataju sve moguće načine njihovog nastanka.

Posebno je neobično to što su u jednom događaju zabilježene karakteristike procesa koji se inače povezuju sa spajanjem neutronskih zvijezda i urušavanjem masivnih zvijezda.

Autori studije smatraju da bi buduća posmatranja sličnih pojava mogla pomoći u razumijevanju ovih kosmičkih eksplozija i njihovog porijekla.

Istraživanje pod nazivom „An intertwined short and long γ-ray burst with a 4-minute separation“ objavljeno je u časopisu „Nature Astronomy“ 23. oktobra 2026. godine.