Istog dana Crkva molitveno pominje Svetog mučenika Evdoksija i Prepodobnog Arhipa, piše Ona.rs

Ove godine praznik pada u subotu i nije posni dan, pa je dozvoljena mrsna hrana.

Za ovaj datum vezuju se i različita narodna vjerovanja, naročito ona koja se odnose na molitvu za zdravlje i zaštitu, ali njih treba razlikovati od onoga što zaista pripada crkvenom predanju.

Čudo zbog kojeg se 19. septembar pamti vijekovima

Predanje o Čudu Svetog arhangela Mihaila vezano je za oblast Frigije, nedaleko od Jerapolja, gdje se nalazio izvor čijoj vodi su pripisivana čudesna iscjeljenja.

Prema žitiju koje prenosi Srpska pravoslavna crkva, jedan neznabožac iz Laodikije imao je nijemu ćerku. U snu mu se javio Sveti arhangel Mihailo i uputio ga na izvor. Kada je čovjek odveo ćerku tamo, pomolio se i dao joj da pije vodu, djevojka je progovorila. Otac se potom, zajedno sa ćerkom i čitavim svojim domom, krstio i kraj izvora podigao crkvu posvećenu Svetom arhangelu Mihailu.

Na tom mjestu kasnije se nastanio mladi podvižnik Arhip, koji je godine provodio u molitvi i postu.

Kako se broj ljudi koji su dolazili u svetinju povećavao, protivnici hrišćana pokušali su da je unište tako što su vodu usmjerili prema crkvi i izvoru. Arhip se tada molio za spas svetinje, a prema crkvenom predanju pojavio se Sveti arhangel Mihailo i otvorio rascijep u stijeni, u koji je voda skrenula.

Hram je ostao sačuvan, a mjesto je dobilo ime Honi, odnosno mjesto u koje je voda "utonula" ili se "pogruzila". Upravo uspomenu na taj događaj pravoslavni vjernici čuvaju 19. septembra.

Šta se radi na ovaj praznik?

Budući da je samo predanje praznika povezano sa iscjeljenjem, među vjernicima se ovaj dan naročito vezuje za molitvu za zdravlje bolesnih, pomoć u nevolji i zaštitu Svetog arhangela Mihaila.

Najvažnije, međutim, nije ispunjavanje nekog "magičnog" rituala, već ono što Crkva inače stavlja u središte prazničnog dana: molitva, odlazak na liturgiju kada je to moguće, pokajanje, praštanje i činjenje dobra.

U narodu se mogu pronaći vjerovanja da se na ovaj dan posebno treba moliti za ozdravljenje sebe i svojih bližnjih, kao i da dan treba provesti bez svađa i zlopamćenja. Takva vjerovanja postoje u narodnoj tradiciji, ali nisu crkvena zapovjest niti postoji obećanje da će ispunjavanje određenog običaja samo po sebi donijeti zdravlje ili ostvariti želju.

Zato ni tvrdnje koje se često pojavljuju da na ovaj praznik "nešto nikako ne smije da se radi" ne treba predstavljati kao pravilo Srpske pravoslavne crkve.

Ko je bio Prepodobni Arhip?

Prepodobni Arhip neraskidivo je povezan upravo sa čudom koje se ovog dana obilježava.

Prema predanju, još kao mlad nastanio se kraj hrama Svetog arhangela Mihaila i tamo proveo decenije u strogom podvigu, molitvi i postu. Kada je svetinji zaprijetila voda koju su njeni neprijatelji usmjerili prema hramu, upravo se Arhip molio za njegovo spasenje.

Predanje navodi da se tada pojavio Sveti arhangel Mihailo i spasao svetinju, dok je Arhip na tom mjestu nastavio svoj podvižnički život i mirno se upokojio u dubokoj starosti.

Sveti mučenik Evdoksije

Crkva 19. septembra pominje i Svetog mučenika Evdoksija, vojvodu u rimskoj vojsci koji je stradao zbog hrišćanske vjere u vrijeme cara Dioklecijana.

Prema "Ohridskom prologu", sa njim su stradali njegovi prijatelji Zinon i Makarije, kao i veliki broj vojnika koje je Evdoksije priveo hrišćanstvu. Predanje bilježi i da se nakon smrti javio svojoj supruzi Vasilisi, koja je ostala vjerna hrišćanskoj vjeri do kraja života.

Da li se posti 19. septembra?

Ove godine ne. Čudo Svetog arhangela Mihaila 2026. godine pada u subotu, 19. septembra, a crkveni kalendar za taj dan propisuje mrsnu hranu.

I možda je upravo priča koju ovaj praznik nosi važnija od svih običaja koji su se tokom vremena oko njega ispleli: u njenom središtu su čovjek koji se moli kada izgleda da je svetinja pred uništenjem, voda koja joj se približava i vjera da pomoć može doći upravo onda kada se čini da izlaza više nema.

(Ona.rs)