Podaci Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske pokazuju da policija svake godine sankcioniše veliki broj vozača koji koriste mobilni telefon tokom vožnje, iako je to zakonom zabranjeno.

Samo tokom prošle godine izdato je 5.380 prekršajnih naloga vozačima koji su koristili mobilni telefon dok su upravljali vozilom. Godinu ranije bilo ih je 2.148, 2023. godine 1.627, 2022. godine 3.050, dok je 2021. godine evidentirano 2.700 takvih prekršaja.

Kazne su izricane i pješacima koji su koristili telefon ili imali slušalice u oba uha dok su se kretali kolovozom. U 2025. godini izdato je 118 kazni pješacima, godinu ranije 89, 2023. godine 92, 2022. godine 292, a 2021. godine 195.

Zakonom o osnovama bezbjednosti saobraćaja na putevima u BiH jasno je propisano da vozač tokom vožnje ne smije koristiti mobilni telefon ako nema opremu koja omogućava komunikaciju bez korištenja ruku. Takođe, zabranjeno je koristiti audio ili video uređaje na način da vozač ne može čuti zvučne signale drugih učesnika u saobraćaju ili da mu pažnja bude skrenuta sa puta.

Za takav prekršaj vozač može biti kažnjen novčanom kaznom od 100 do 300 KM, uz jedan kazneni bod. Zakon propisuje i da pješaci ne smiju koristiti mobilni telefon niti imati slušalice u oba uha dok se kreću kolovozom, a za taj prekršaj predviđena je kazna od 40 KM.

Prednosti i mane tehnologije u saobraćaju

Direktor Agencije za bezbjednost saobraćaja Republike Srpske, Saša Ilić, upozorava da savremena tehnologija ima dvostruki uticaj na bezbjednost u saobraćaju.

„Moderne tehnologije mogu poboljšati bezbjednost, ali je mogu i ugroziti. Negativni uticaji najčešće su povezani sa mobilnim telefonima i multimedijom u vozilima, jer odvlače pažnju vozača, usporavaju reakciju i povećavaju rizik od sudara“, rekao je Ilić.

On ističe da tehnologija ne utiče samo na vozače, već i na druge učesnike u saobraćaju.

„Opasnost postoji i kod pješaka i biciklista koji koriste mobilne telefone ili slušalice dok se kreću, jer tada često nisu svjesni šta se dešava oko njih“, naglasio je Ilić.

S druge strane, savremeni sistemi ugrađeni u vozila, poput automatskog kočenja, upozorenja na napuštanje saobraćajne trake ili detekcije mrtvog ugla, mogu pomoći vozačima i smanjiti rizik od nesreća.

Kada se analiziraju dostupni podaci, jasno je da je u prošloj godini došlo do pogoršanja stanja bezbjednosti saobraćaja u odnosu na 2024. godinu.

U Republici Srpskoj je tokom 2025. godine poginulo 129 ljudi u saobraćajnim nezgodama, 664 osobe su teško povrijeđene, a više od 3.000 lakše.

Ilić navodi da je teško tačno utvrditi koliko je nesreća povezano sa korištenjem mobilnog telefona, jer vozači rijetko priznaju da su ga koristili u trenutku nezgode. Ipak, indikatori ponašanja u saobraćaju pokazuju da je problem značajan - procjenjuje se da oko 8,8 odsto vozača koristi mobilni telefon tokom vožnje.

Dodatni izazov predstavlja i sve veći broj funkcija u vozilima.

Kako objašnjava Ilić, nekada su vozači ventilaciju ili radio mogli podesiti jednim pokretom, dok danas mnogi multimedijalni sistemi zahtijevaju da vozač prati ekran i pokrete ruke, što može dodatno skrenuti pažnju sa puta.

„Zato stalno upozoravamo vozače, ali i ostale učesnike u saobraćaju, da korištenje mobilnih telefona i slušalica povećava rizik od nastanka saobraćajne nezgode, jer tada niste potpuno svjesni saobraćajnog okruženja“, rekao je Ilić.

Pješaci posebno ranjivi

Agencija tokom godine provodi kampanje koje imaju cilj da podsjete učesnike u saobraćaju na opasnosti distrakcije, dok policija kroz kontrole i kazne pokušava da smanji broj prekršaja.

„Preventivne kampanje i represivne mjere zajedno mogu dovesti do boljih rezultata i unapređenja bezbjednosti saobraćaja“, poručio je Ilić.

Podaci Agencije pokazuju da su posebno ranjivi pješaci. Prema dostupnim informacijama, u 2025. godini u Republici Srpskoj poginulo je 25 pješaka, a 96 je zadobilo teške povrede, što je više nego godinu ranije kada je stradalo 15 pješaka.

Najčešći uzroci njihovog stradanja su neprilagođena brzina vozila, nepropuštanje pješaka na prelazima, slaba vidljivost u noćnim uslovima i nepravilno kretanje pješaka.

Zbog toga je nedavno realizovana i kampanja „Budi vidljiv, ne budi figura“, čiji je cilj bio da djecu i druge učesnike u saobraćaju podsjeti koliko je važno pravilno kretanje kolovozom, prelazak na obilježenim pješačkim prelazima i korištenje svjetloodbojnih sredstava.

Iz Agencije naglašavaju da vozači moraju biti posebno oprezni u naseljenim mjestima, u zonama škola i na dionicama puta gdje se mogu očekivati pješaci, jer je upravo pažnja svih učesnika ključni faktor bezbjednosti u saobraćaju.