Stefan Uroš II Milutin Nemanjić bio je kralj Srbije i jedan od najmoćnijih srpskih vladara u srednjem vijeku. Rođen je oko 1253. godine, a umro 29. oktobra 1321. u Nerodimlju kod Uroševca, na Kosovu i Metohiji.

Milutin je prvi kralj Srbije koji postaje ozbiljan politički činilac u regionu, sklapa ofanzivne saveze, ali i biva meta jakih saveza okolnih država.

Pripadao je dinastiji Nemanjića – bio je mlađi sin kralja Uroša I, mlađi brat kralja Dragutina i otac kralja Stefana Dečanskog. Tokom njegove skoro četrdesetogodišnje vladavine kraljevina Srbija je otpočela širenje ka jugu na račun Vizantije sa kojom je 1299. uspostavljena granica na liniji Ohrid-Prilep-Štip, čime je srpskoj državi priključen sjeverni dio današnje Albanije i veći dio današnje Makedonije. Pored toga, vodio je uspješne ratove sa Bugarima, od kojih je trajno osvojio Braničevo sa Kučevom, i sa Tatarima.

Zato mu se danas obratite ovim moćnim riječima:

„Na Zemlji si svom dušom zavolio Hrista i Njegove si zapovijesti sačuvao. Kao rijeka si bogato napojio siromašne milosrđem, sačuvavši svoj narod. I grob sa tvojim moštima mirisna iscjeljenja svima podaje: Zato te molimo, Sveti Milutine, isprosi dušama našim veliku milost.“

Prepodobni Teoktist – Stefan Dragutin Nemanjić

Srpska pravoslavna crkva danas proslavlja i Prepodobnog Teoktista i Jelenu.

Kralj Dragutin je preuzeo presto od oca Uroša, ali je samo poslije nekoliko godina vladanja presto ustupio mlađem bratu Milutinu. Dragutin se kao ugarski zet povukao u sjeverne oblasti praveći sebi novo kraljevstvo na prostoru zapadne Srbije, istočne Bosne i Srema, gdje je vladao sve do 1316. godine. Na prostoru svog kraljevstva podigao je mnoge crkve, a ojačao je i Beograd kao privredni i kulturni centar toga vremena. Kada je njegov brat Milutin, kralj Srbije, uspostavio dobre odnose sa Vizantijom, Dragutin je vojskom udario na Srbiju, ali ga je vojska kralja Milutina potukla 1313. godine.

Poslije ove avanture vlastela njegove države ga je smijenila i na presto dovela njegovog sina Vladislava II. Dragutin je bio na srpskom prestolu relativno kratko vrijeme, od 1276. do 1282. godine. Mnogo je pomagao crkvu i živio strogo, gotovo isposnički. Pored ostalih, podigao je i crkvu Svetog Ahilija u Arilju, gdje je sačuvan njegov portret iz 1296. godine.

Prije smrti Dragutin se zamonašio i uzeo ime Teoktist. Njegov omiljeni duhovnik bio je starac Galaktion sa Jordana. Ostatak života proveo je isposnički i čineći mnoga dobra djela. U domu svom izrađivao je sveštene sasude koje je poklanjao crkvama. Brinuo se o čistoti vjere i mnoge nevjerne obratio u hrišćanstvo. Ali tek po Teoktistovoj smrti otkrilo se koliko je zaista bio blažen ovaj svijetli muž. Kada su dvorjani htjeli da ga umiju, vidjeli su da je čitavog života ispod svečanih odora nosio oštru lanenu haljinu i pojas od slame koji mu se duboko usekao u tijelo. Po svojoj želji sahranjen je u manastiru Đurđevi Stupovi.

Sveti Varnava Hvostanski Ispovednik

SPC danas slavi i Svetog Varnavu Hvostanskog, koji je smjerno nosio svoj krst petogodišnjeg robovanja u komunističkim kazamatima Sarajeva, Stoca, Zenice i Sremske Mitrovice, a potom i još dvanaest godina u kućnom pritvoru u manastirima Vavedenje, Gomionica, Krušedol i Beočin.

Uvijek se u svojim stradanjima borio da ljubavlju i smirenjem pobijedi zlo i one koji su tom zlu tako predano i vjerno služili. A pobjeđivao je, jer je, po riječima protosinđela dr Stefana Čakića, bio izuzetna ličnost, nesalomljiva energija, beskompromisan borac za istinu i pravdu, vatreni rodoljub, sveti arhipastir Crkve Hristove, neugasiva zvijezda vodilja naraštajima koji dolaze i skoro nedostižan primjer dobrote, čestitosti i poštenja. Komunisti mu nisu dozvolili da se vrati na svoju eparhijsku katedru. Umro je 12. novembra 1964. godine pod sumnjivim okolnostima u manastiru Beočinu.

Izvor: 24sedam