Na to je ukazala suosnivačica i programska direktorka „Re:People – Centra za društvo i tehnologiju“ Branka Anđelković, ističući da su prvu polovinu 2026. godine obilježili usporavanje svjetske privrede, rast geopolitičkih tenzija i ubrzano uvođenje vještačke inteligencije, što mijenja način organizacije rada širom svijeta, pa tako i položaj digitalnih radnika iz Jugoistočne Evrope.

Prema njenim riječima, vještačka inteligencija istovremeno otvara nove poslovne mogućnosti, ali donosi i dodatne izazove za frilensere, dok se region suočava sa hroničnim nedostatkom radne snage i migracijama koje utiču na dostupnost kvalifikovanih kadrova.

O ovim trendovima govorilo se na onlajn istraživačkoj diskusiji „Frilenseri i AI: Ko će izvući kraću šibicu?”, koju su organizovali „Re:People – Centar za društvo i tehnologiju“ uz podršku „Olaf Palme centra“.

Tom prilikom predstavljeni su najnoviji rezultati „Gigmetra“ za Jugoistočnu Evropu, kao i istraživanje o položaju srpskih frilensera na platformi „Upwork“ u eri vještačke inteligencije. Izvršna direktorka „Re:People“ centra Tanja Jakobi podsjetila je da „Gigmetar“ prati stanje na digitalnom tržištu rada u devet zemalja regiona – Srbiji, Crnoj Gori, Sjevernoj Makedoniji, Hrvatskoj, Rumuniji, Albaniji, Bugarskoj, Mađarskoj i Bosni i Hercegovini. Analiza obuhvata oko 90.000 radnika na platformama „Upwork“, „Freelancer“ i „Guru“.

Regionalna „gig“ radna snaga trenutno broji 91.657 radnika, što predstavlja rast od 3,1 odsto u odnosu na prethodno mjerenje iz oktobra prošle godine. Rezultati pokazuju da Rumunija ostaje najveće tržište digitalnog rada u regionu sa 25,7 odsto ukupne „gig“ radne snage, dok je Srbija na drugom mjestu sa udjelom od 22,4 odsto. Aktivno je bilo svega 28,4 odsto registrovanih radnika, što ukazuje da veći broj profila ne znači automatski i lakši dolazak do poslova. „Upwork“ je dodatno učvrstio vodeću poziciju sa udjelom od 57,3 odsto regionalnog tržišta. Vladan Ivanović sa Ekonomskog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu ocijenio je da stagnacija traženih satnica pokazuje kako ni visok nivo stručnosti više nije garancija zaštite od pritiska konkurencije i pada cijena rada.

Kada je riječ o rodnim razlikama, žene čine 39,9 odsto regionalne „gig“ radne snage, ali u prosjeku traže svega 83,3 odsto satnice koju traže muškarci. Ljubivoje Radonjić iz Instituta ekonomskih nauka istakao je da to nije isključivo posljedica individualnih izbora, već i strukture tržišta rada, jer su žene češće angažovane u slabije plaćenim i standardizovanijim poslovima. Istraživanje Valentine Vukmirović o srpskim frilenserima pokazalo je da čak 88,7 odsto ispitanika smatra da su se uslovi rada na platformi pogoršali u posljednje dvije godine.

Istovremeno, 91,9 odsto već koristi AI alate, dok više od polovine, odnosno 53,2 odsto, navodi da je vještačka inteligencija smanjila potražnju za uslugama u njihovoj primarnoj oblasti rada. Učesnici diskusije zaključili su da uticaj vještačke inteligencije zavisi od vrste poslova i sposobnosti radnika da se prilagode tržištu i pređu u složenije i bolje plaćene poslove, piše Biznis.rs.