Žaenada je nagradu dobio 3. novembra za svoj trinaesti roman, objavljen u izdanju francuske izdavačke kuće „Flammarion“.

Riječ je o knjizi koja istražuje ubistvo mlade žene u Parizu 1949. godine, a autor je tokom istraživanja koristio i savremene alate vještačke inteligencije.

Pisac stare škole koji koristi vještačku inteligenciju

Zanimljivo je da se Žaenada predstavlja kao pisac stare škole i ističe da ne posjeduje čak ni mobilni telefon.

Ipak, tokom rada na nagrađenom romanu koristio je alate vještačke inteligencije, među kojima su ChatGPT i Claude.

U knjizi se pojavljuju i njegovi razgovori sa ovim programima, koje autor koristi kao dio istraživanja i književnog postupka.

Žaenada je branio upotrebu novih tehnologija u književnosti, poredeći ih sa specijalnim efektima u filmskoj industriji.

Upitao je da li bi filmski režiser trebalo da krije činjenicu da je koristio specijalne efekte, sugerišući da upotreba tehnologije sama po sebi ne umanjuje vrijednost umjetničkog djela.

„Uskoro više nećemo moći sa sigurnošću da procijenimo da li je neki tekst napisao čovjek. Možemo zamisliti djelo sa poglavljem koje je u potpunosti osmislila i napisala vještačka inteligencija“, istakao je Žaenada.

Roman o misterioznom ubistvu iz 1949. godine

Nagrađeni roman „Nepoznata žena s keja Žavel“ zasnovan je na istraživanju stvarnog zločina koji se dogodio u Parizu.

U središtu priče nalazi se Luiz Kanso, mlada žena koja je radila kao model umjetnicima na Monparnasu, a ubijena je u septembru 1949. godine.

Žaenada je proučavao istorijsku dokumentaciju, sudske spise i arhivsku građu kako bi rekonstruisao njen život i okolnosti smrti.

Knjiga ima više od 500 stranica, a kroz istraživanje starog zločina autor se bavi i društvenim položajem žena, nepravdom i prolaznošću vremena.

Drugi pisac izbačen iz konkurencije zbog sumnje na korišćenje AI-ja

Ovogodišnju dodjelu Gonkurove nagrade obilježila je i kontroverza u vezi sa kanadsko-haićanskim piscem Telisonom Orelijenom.

Njegov roman „Bilo je to ili umrijeti“ našao se u središtu polemike nakon optužbi da je prilikom pisanja koristio vještačku inteligenciju.

Prema medijskim izvještajima, jedan od programa za prepoznavanje tekstova generisanih vještačkom inteligencijom označio je više od 95 odsto njegovog rukopisa kao potencijalno računarski generisan sadržaj.

Orelijen je negirao da je roman napisao pomoću vještačke inteligencije, ali je priznao plagiranje u pojedinim ranijim radovima.

Nakon izbijanja kontroverze povučen je iz konkurencije za Gonkurovu nagradu.

Ipak, rezultati programa za otkrivanje AI tekstova sami po sebi nisu pouzdan dokaz da je određeno djelo napisala vještačka inteligencija.

Da li će se mijenjati pravila književnih nagrada?

Nakon ovogodišnjih kontroverzi, Akademija Gonkura najavila je mogućnost izmjene pravila kako bi se preciznije odredilo da nagrada može biti dodijeljena samo djelima koja su napisali ljudi.

Pojedine francuske izdavačke kuće već su počele da koriste programe za prepoznavanje sadržaja generisanog vještačkom inteligencijom prilikom procjene rukopisa.

Žaenadin slučaj otvorio je pitanje granice između korišćenja vještačke inteligencije kao istraživačkog pomagala i njenog neposrednog učešća u stvaranju književnog teksta.