Izvještaj se odnosi na period od maja do oktobra 2026. godine, a članicama Savjeta bezbjednosti UN uputio ga je predsjednik Vlade Republike Srpske Savo Minić.

U dokumentu su predstavljeni stavovi Vlade Srpske o ustavnom uređenju BiH, ulozi međunarodnih institucija, izbornom procesu i odnosima između entitetskih i državnih institucija.

Oštre kritike na račun OHR-a

Vlada Republike Srpske u izvještaju ocjenjuje da je djelovanje visokih predstavnika doprinijelo institucionalnim i političkim problemima u Bosni i Hercegovini.

Prema stavu Vlade, međunarodno uplitanje u donošenje zakona i rad domaćih institucija narušilo je ustavni poredak uspostavljen Dejtonskim sporazumom.

„BiH je postala primjer neuspjelog eksperimenta izgradnje države koji su sprovodile strane diplomate svojim upornim uplitanjem“, navodi se u izvještaju.

U dokumentu se posebno kritikuje rad Kristijana Šmita, čiji legitimitet vlasti Republike Srpske osporavaju.

Vlada smatra da su odluke visokih predstavnika doprinijele centralizaciji nadležnosti i produbljivanju političkog nepovjerenja između konstitutivnih naroda.

Riječ je o političkim i pravnim stavovima iznesenim u izvještaju, a ne o zaključcima koje je usvojio Savjet bezbjednosti UN.

Zatraženo poništavanje nametnutih odluka

Jedan od ključnih zahtjeva u dokumentu odnosi se na poništavanje akata koje su nametali visoki predstavnici, a za koje Vlada Republike Srpske tvrdi da nisu u skladu sa Ustavom BiH i Dejtonskim sporazumom.

U izvještaju se navodi da bi njihovo uklanjanje iz pravnog poretka omogućilo domaćim institucijama da samostalnije rješavaju političke i pravne sporove.

„Savjet bezbjednosti UN treba da pruži punu podršku poništavanju tih protivpravnih akata“, poručuje se u dokumentu.

Vlada Srpske ističe da njeni zahtjevi za poštovanje entitetskih nadležnosti, prema njenom tumačenju, ne predstavljaju separatizam, već insistiranje na ustavnim principima.

Izborni rezultati kao argument za nastavak politike

U izvještaju se osvrću i na opšte izbore održane 4. oktobra 2026. godine.

Vlada Republike Srpske ocjenjuje da rezultati izbora predstavljaju podršku birača politici očuvanja entitetskih nadležnosti i protivljenja odlukama visokog predstavnika.

Posebno se ističe rezultat vladajuće koalicije i Save Minića na izborima za predsjednika Republike Srpske.

Prema izbornim rezultatima objavljenim 24. oktobra, Minić je osvojio najviše glasova u trci za predsjednika Republike Srpske, dok su Željka Cvijanović i Darijana Filipović ostvarile pobjede u izborima za srpskog, odnosno hrvatskog člana Predsjedništva BiH.

U dokumentu se navodi da takvi rezultati potvrđuju podršku politikama vladajućih stranaka. Međutim, političko tumačenje izbornog rezultata ne predstavlja dokaz da svi birači dijele svaki stav iz izvještaja.

Kritike Centralne izborne komisije BiH

Značajan dio izvještaja posvećen je radu Centralne izborne komisije BiH.

Vlada Republike Srpske osporava način izbora pojedinih članova CIK-a, tvrdeći da su prilikom imenovanja zaobiđene propisane procedure.

Takođe, u dokumentu se iznose kritike na račun uvođenja elektronske identifikacije birača i skenera glasačkih listića.

Vlada izražava zabrinutost zbog zaštite ličnih podataka i uloge kompanije „Smartmatic“ u nabavci i primjeni izbornih tehnologija.

U izvještaju se pominju i američki krivični postupci protiv pojedinih rukovodilaca te kompanije, kao argument za oprez pri korišćenju njenih sistema.

Ipak, te optužbe ne predstavljaju same po sebi dokaz da je izborna tehnologija korišćena u BiH bila nebezbjedna ili da su rezultati izbora kompromitovani.

Na opštim izborima 2026. godine prvi put su primijenjeni biometrijska identifikacija birača i skeniranje glasačkih listića, uz evidentirane tehničke poteškoće na pojedinim biračkim mjestima.

Republika Srpska izrazila spremnost za saradnju

Uprkos kritikama međunarodnih institucija i pojedinih političkih aktera u BiH, Vlada Srpske u izvještaju navodi da ostaje opredijeljena za mir, stabilnost i politički dijalog.

Ističe se spremnost za saradnju sa bošnjačkim i hrvatskim predstavnicima na pitanjima o kojima je moguće postići saglasnost.

Među tim pitanjima navodi se evropski put BiH, uz zahtjev da se prilikom provođenja reformi očuvaju nadležnosti entiteta definisane Ustavom.

„Republika Srpska podržava mjere koje doprinose napretku BiH na putu ka EU, uz očuvanje nadležnosti entiteta zagarantovanih Ustavom BiH“, navodi se u izvještaju.

OHR iznosi drugačije ocjene stanja u BiH

Stavovi Vlade Republike Srpske razlikuju se od ocjena koje OHR iznosi u svom izvještavanju međunarodnoj zajednici.

Prema informacijama o najnovijem izvještaju OHR-a, ova institucija upozorava na nastavak političkih blokada i probleme u funkcionisanju institucija BiH, dok pitanje provođenja programa „5+2“, koji je uslov za zatvaranje OHR-a, ostaje neriješeno.

Zbog toga postoje različita politička i pravna tumačenja uloge visokog predstavnika, njegovih ovlašćenja i ustavnih nadležnosti institucija BiH.

Savjet bezbjednosti UN o BiH raspravlja 30. oktobra

Trideset šesti izvještaj Republike Srpske dostavljen je članicama Savjeta bezbjednosti UN uoči redovne polugodišnje rasprave o situaciji u Bosni i Hercegovini, zakazane za petak, 30. oktobar.

Na sjednici bi trebalo da budu razmotrena politička i bezbjednosna pitanja, kao i mandat međunarodne vojne misije EUFOR.

Izvještaj Republike Srpske predstavlja zvanične stavove entitetske Vlade upućene međunarodnoj zajednici, ali njegovo dostavljanje ne znači da su Savjet bezbjednosti ili UN prihvatili ocjene i zahtjeve iz dokumenta.

(RTRS)