Poput sujeverja o crnoj mački koja prelazi put ili razbijenom ogledalu, i ovaj datum prati strah od loših događaja, iako mnogi ne znaju kako je takvo vjerovanje nastalo.

Postoje brojna objašnjenja porijekla sujeverja o petku 13, ali je teško pouzdano utvrditi kada i kako je ono nastalo. Prema tumačenju profesora Čarlsa Panatija, strah od broja 13 potiče iz nordijske mitologije, a kasnije se proširio Evropom.

U biblijskoj tradiciji, vjerovanje o nesrećnom petku seže čak i dalje od raspeća. Prema pojedinim tumačenjima, petak je dan kada su Adam i Eva jeli zabranjeno voće, kada je Kain ubio svog brata Avelja, kada je srušen Solomonov hram, ali i kada je Nojeva barka zaplovila tokom Velikog potopa.

Kako su književnost i film učvrstili lošu reputaciju petka 13?

Popularizaciji ovog sujeverja doprinijeli su i književnost i film. Roman Tomasa Losona „Friday, the Thirteenth“ iz 1907. godine govori o brokeru koji koristi strah od ovog datuma kako bi izazvao paniku na Volstritu.

Kasnije je filmska franšiza „Petak 13.“ dodatno učvrstila njegovu reputaciju, dok je roman „Da Vinčijev kod“ Dena Brauna iz 2003. godine proširio netačnu tvrdnju da su korijeni sujeverja povezani sa hapšenjem vitezova templara 13. oktobra 1307. godine.

Poznato je da pojedini gradovi nemaju kućni broj 13, dok neki hoteli izbjegavaju 13. sprat ili sobu s tim brojem.

Ipak, ovaj datum ne mora nužno donijeti nesreću. Naprotiv, putnicima može donijeti i uštedu. Prema podacima platforme za poređenje cijena avionskih karata „Kajak“, letovi koji su polazili na petak 13. u junu prošle godine bili su u prosjeku 16 odsto jeftiniji nego ostalim danima tog mjeseca. Ušteda je iznosila oko 79 evra po karti, što se objašnjava manjom potražnjom zbog sujeverja.

Ni istraživanja o bezbjednosti u saobraćaju ne potvrđuju da je ovaj datum opasniji. Analiza iz 2013. godine pokazala je čak nešto manji prosječan broj avionskih nesreća sa smrtnim ishodom petkom 13. nego ostalim danima.

Međutim, podaci osiguravajuće kuće „Aviva“ iz 2014. godine ukazali su na 13 odsto više odštetnih zahtjeva zbog saobraćajnih nezgoda tog datuma.

Stručnjaci upozoravaju da strah od nesreće može izazvati nervozu i smanjiti koncentraciju vozača, ali ne postoje dosljedni naučni dokazi da petak 13. povećava rizik od nezgoda.

Nije svuda petak 13. najnesrećniji dan

Zanimljivo je da petak 13. nema lošu reputaciju u svim kulturama. U Španiji i Grčkoj nesrećnim se smatra utorak 13, dok se u Italiji više strahuje od petka 17.

Razlog za italijansko sujeverje krije se u rimskom zapisu broja 17 – XVII. Kada se slova tog broja preslože, dobija se latinska riječ „vixi“, koja znači „živio sam“, a simbolično se povezuje sa završetkom života.

U Japanu i Kini posebno se izbjegava broj četiri jer se njegov izgovor povezuje sa riječju smrt. Zbog toga pojedini hoteli u tim zemljama nemaju četvrti sprat.

Ipak, ima i onih koji broj 13 smatraju srećnim. Američka pjevačica Tejlor Svift više puta je govorila o svojoj naklonosti prema ovom broju.

Kao jedan od razloga navela je to što je 13. rođendan proslavila u petak 13. Pomenula je i da je njen prvi album dostigao zlatni tiraž nakon 13 sedmica, da je uvod njene prve pjesme koja je stigla na vrh top-lista trajao 13 sekundi, kao i da je često osvajala nagrade sjedeći u 13. redu ili na 13. sjedištu.

Uprkos dugoj istoriji sujeverja, stručnjaci ističu da nema pouzdanih dokaza da petak 13. sam po sebi donosi nesreću. Način na koji ljudi doživljavaju ovaj datum često više govori o njihovim strahovima i očekivanjima nego o stvarnoj opasnosti, piše RT Balkan.