Mast je veoma važna vrsta hrane. Kalorijski je jaka i posebno značajna kada su drugi resursi oskudni. Zbog toga su naši najraniji preci još u Africi naučili da lome kosti kako bi iz njih izvukli masnu koštanu srž. A naši najbliži rođaci, neandertalci, značajno su unaprijedili izvlačenje masti iz kostiju, pokazalo je novo istraživanje objavljeno u časopisu Science Advances.

Dokazi o tome potiču sa lokaliteta Neumark-Nord 2 u centralnoj Njemačkoj, starog oko 125.000 godina, iz perioda kada su temperature bile slične današnjim, saopštio je Univerzitet u Lajdenu.

Na toj lokaciji istraživači su otkrili da neandertalci nisu samo lomili kosti radi srži, već su ih i mrvili u desetine hiljada fragmenata kako bi, zagrijevanjem u vodi, dobili koštanu mast bogatu kalorijama.

Ovo otkriće suštinski mijenja dosadašnje razumijevanje neandertalskih strategija ishrane, pomjerajući vremenski okvir za ovu vrstu složenog i radno intenzivnog upravljanja resursima desetinama hiljada godina unazad.

Sistematska obrada plijena


Nalazi arheologa iz MONREPOS-a i sa Univerziteta u Lajdenu (Holandija) ukazuju na to da su neandertalci vodili nešto što bi se moglo opisati kao praistorijsku „fabriku masti“, pažljivo birajući lokaciju pored jezera kako bi sistematski obrađivali kosti najmanje 172 velika sisara, uključujući jelene, konje i turove. Sada se čini da su te aktivnosti, za koje se ranije vjerovalo da su bile karakteristične za kasnije ljude, bile dio ponašanja neandertalaca još prije 125.000 godina.

Ovo otkriće nadovezuje se na decenije istraživanja u okviru kompleksa lokaliteta Neumark-Nord, koji obuhvata oko 30 hektara. Od 2004. do 2009. godine na lokalitetu Neumark-Nord 2 sprovodila su se cjelogodišnja iskopavanja pod vođstvom arheologa iz MONREPOS-a i Univerziteta u Lajdenu.

Godine 2023. tim je objavio dokaze da su neandertalci lovili i obrađivali slonove sa pravim kljovama – životinje teške i do 13 tona, koje su mogle da obezbijede preko 2.000 dnevnih porcija hrane za odraslu osobu. Korišćenje vatre za upravljanje vegetacijom i raznovrsnost obrađenih vrsta na različitim lokacijama ukazuju na nivo planiranja i ekološkog angažovanja kod neandertalaca koji je ranije bio potcijenjen.

– Ono što Neumark-Nord čini izuzetnim jeste očuvanje čitavog pejzaža, a ne samo jednog lokaliteta. Vidimo neandertalce kako love i minimalno obrađuju jelene u jednoj oblasti, intenzivno obrađuju slonove u drugoj, i – kao što ova studija pokazuje – tope mast iz stotina skeleta sisara na centralizovanoj lokaciji. Postoje čak i neki dokazi o korišćenju biljaka, što se rijetko očuva. Ovaj širok spektar ponašanja u istom pejzažu daje nam mnogo bogatiju sliku njihove kulture – rekao je Vil Rubruks, profesor Univerziteta u Lajdenu.

„Fabrika masti“ za upravljanje resursima


Dr Luc Kindler, prvi autor studije, kaže da ova „fabrika masti“ pokazuje da je izvlačenje masti bilo „intenzivno, organizovano i strateško“.
– Neandertalci su očigledno precizno upravljali resursima – planirali su lov, transportovali lovinu i topili mast u namenskoj zoni. Razumjeli su nutritivnu vrijednost masti i kako da do nje efikasno dođu – što je najvjerovatnije uključivalo skladištenje dijelova plijena na određenim mjestima za kasniji transport i upotrebu na mjestu za topljenje masti – dodao je on.

Neandertalci (Homo neanderthalensis), najbliži rođaci Homo sapiensa, naseljavali su Evropu i Aziju od prije oko 400.000 do prije oko 40.000 godina, kada su izumrli. Vjeruje se da su moderni ljudi došli u Evropu prije oko 55.000 godina, a posljednjih godina pronađeno je obilje dokaza da je bilo i miješanja između ove dvije ljudske vrste, piše Telegraf.