Prema prognozama, kupola vrelog vazduha koja stiže sa sjevera Afrike zahvatiće najprije Pirinejsko poluostrvo i Francusku, a potom se pomjeriti ka centralnoj Evropi i sjevernom dijelu Balkana, donoseći temperature koje na pojedinim mjestima mogu premašiti i 40 stepeni Celzijusa , jer se toplota kreće iz Sjeverne Afrike, a velika toplotna kupola se formira iznad zapadne i centralne Evrope i Mediterana, zbog čega vreo vazduh danima ostaje nad istim područjem, poput poklopca na loncu. 

Prognoza – šta se očekuje

Prema analizama meteorološkog portala Severe Weather Europe, u pitanju je već četvrti veliki toplotni talas ovog ljeta, a pojedini prognostički modeli ukazuju na mogućnost obaranja temperaturnih rekorda u brojnim evropskim državama.

Najteže će, prema trenutnim procjenama, proći Iberijsko poluostrvo i Francuska, gdje bi temperature krajem jula i početkom avgusta često mogle prelaziti 40 stepeni, a na pojedinim mjestima dostići i 45 stepeni. Španija se, podsjetimo, već suočava sa svojim trećim brutalnim toplotnim talasom ovog ljeta, sa temperaturama koje bi mogle dostići maksimum od 47 stepeni, dok se slična situacija najavljuje i u Njemačkoj i Austriji. 

Poseban osvrt na Balkan i region

Kada je u pitanju naš dio kontinenta, sezonske prognoze ukazuju da će avgust 2026. u većem dijelu Evrope biti topliji od višegodišnjeg prosjeka, a Balkan je među regionima sa najvećom vjerovatnoćom za dugotrajnije toplotne talase. Prema podacima Republičkog hidrometeorološkog zavoda i najavama domaćih meteorologa, region bi mogao dočekati najintenzivniji toplotni talas ovog ljeta, sa temperaturama do 40 stepeni koje bi mogle potrajati sve do 10. avgusta.

Meteorolog Marko Čubrilo najavljuje duži period suvog i toplog vremena, uz maksimume od plus 31 do plus 38 stepeni Celzijusa, uz mogućnost da vazduh sa sjevera Afrike toplotni talas dodatno pojača. Slično upozorenje dolazi i od meteorologa Ivana Ristića, koji najavljuje talas vrućine u prvoj dekadi avgusta sa temperaturama između 35 i 40 stepeni. Ono što posebno zabrinjava jeste kombinacija visokih dnevnih temperatura i takozvanih tropskih noći, kada temperatura vazduha ni tokom noći ne pada ispod 20 do 24 stepena, što tijelu ne ostavlja vremena za oporavak i dodatno opterećuje srce i krvne sudove. 

Koliko je ljudi već stradalo ovog ljeta

Posljedice dosadašnjih toplotnih talasa u Evropi su ozbiljne. Prema podacima koje je analizirao portal Politiko, tokom junskog toplotnog talasa u Francuskoj je zabilježeno oko 2.000 smrtnih slučajeva, u Belgiji 1.740, u Njemačkoj 6.800, u Holandiji 480, u Španiji 810, a u Velikoj Britaniji 2.200 – ukupno oko 14.000 smrtnih slučajeva povezanih sa toplotnim talasom.

Posebna analiza servisa EuroMOMO, koji podržavaju Evropski centar za prevenciju i kontrolu bolesti i Svjetska zdravstvena organizacija, pokazala je da je 27 zemalja članica prijavilo 10.650 dodatnih smrtnih slučajeva samo u periodu između 22. i 28. juna.

Svjetska zdravstvena organizacija ranije je saopštila da je od početka ljeta širom Evrope od posljedica ekstremnih vrućina umrlo više od 1.300 ljudi, dok je istovremeno zabilježen i porast broja utapanja – samo u Njemačkoj se tokom juna utopilo skoro 100 ljudi, što je najveći mjesečni broj žrtava utapanja u toj zemlji u posljednje dvije decenije. Generalni direktor SZO Tedros Adhanom Gebrejesus ranije je upozorio da je Evropa kontinent koji se najbrže zagrijava na planeti, dvostruko brže od svjetskog prosjeka, te da pod uticajem ekstremnih vrućina istovremeno živi i do 150 miliona ljudi. 

Kako se zaštititi tokom toplotnog talasa

Ljekari i epidemiolozi savjetuju nekoliko osnovnih pravila koja mogu značajno smanjiti rizik od posljedica vrućine, posebno kod starijih osoba, male djece, hroničnih bolesnika i osoba koje rade na otvorenom.

Tečnost - tokom dana treba unositi dovoljno vode, izbjegavajući alkohol, kafu i zaslađena gazirana pića koja dodatno isušuju organizam.

Ishrana - preporučuju se lakši obroci, voće i povrće sa visokim sadržajem vode, dok teška i masna hrana dodatno opterećuje organizam u uslovima visokih temperatura.

Izbjegavanje sunca - najopasniji period je između 11 i 17 časova, kada je izlaganje suncu i fizička aktivnost na otvorenom najrizičnije, posebno za srce i krvne sudove.

Rashlađivanje prostora - tokom najtoplijeg dijela dana prozore i roletne treba držati zatvorenim, a provjetravanje raditi rano ujutro ili kasno uveče kada je vazduh svježiji.

Odjeća i zaštita - preporučuje se lagana, svijetla i prozračna odjeća, pokrivalo za glavu i naočare za sunce prilikom izlaska napolje.

Briga o ugroženim kategorijama - starije osobe, hronične bolesnike i malu djecu ne treba ostavljati u zatvorenim i pregrijanim prostorijama, a posebno ne u parkiranim vozilima ni na kratko.

Prepoznavanje toplotnog udara - vrtoglavica, jaka glavobolja, mučnina, ubrzan puls i suva, crvena koža mogu biti znak toplotnog udara, a u tom slučaju je neophodno odmah potražiti hladovinu, rashladiti tijelo i, ukoliko se stanje ne poboljša, zatražiti ljekarsku pomoć.

Zdravstvene ustanove širom regiona već pojačavaju pripravnost, a građanima se preporučuje da prate dnevne prognoze i vremenska upozorenja nadležnih meteoroloških zavoda, s obzirom na to da bi se, prema svemu sudeći, period vrućina mogao produžiti i na prvu polovinu avgusta.