Rakovac, lijepi, stari manastir smješten na severnoj strani Fruške gore, u istoimenom selu, nažalost spada u red fruškogorskih svetinja koje su u prošlosti mnogo stradale. Rušili su ga, palili i pljačkali mnogi, pa je ono što sada u njemu vidimo, ono što je preživjelo, piše Istorijski zabavnik.
Ono što je preteklo, što se sačuvalo i što danas, nakon svih nedaća i nesreća, i dalje opstaje, obnavlja se i oporavlja. A ni to nije malo!
Manastir nastao zbog jelena?!
Legenda kaže da je neki Raka Milošević, dvorjanin despota Jovana Brankovića, nekada krajem 15. vijeka, baš na mjestu na kome se danas nalazi manastir, ubio jelena.
Priča dalje ima dvije varijante. Po jednoj, kako bi se zahvalio Bogu na lovačkom uspijehu, Raka je riješio da ovde podigne crkvu. Po drugoj, graditeljski poduhvat bio je njegov način da se iskupi jer se jelen smatrao simbolom čistote monaškog poziva, pa je zbog toga bio grijeh ubiti ga. Kako bilo, završetak legende je isti – Raka je sagradio manastir koji je po njemu i dobio ime – Rakovac.
Zvanična istorija početke Rakovca smješta u 16. vijek. Prve pouzdane podatke o njemu moguće je naći u turskim popisima Srema počev od 1546. godine. Obimniji podaci o ovoj bogomolji, potiču iz 17. vijeka, iako se već tada pominje i činjenica da se Rakovac više puta našao na meti turskih razaranja i da je najvjerovatnije u nekom momentu i bio potpuno napušten.
„Dvorski manastir“
Po mnogo čemu, 18. vijek bio je „zlatno doba“ Rakovca. Manastir je u tom periodu obnovljen i dograđen, završeni su konaci, izgrađena kripta, visoki zvonik, kao i mala, grobljanska kapela.
Upravo iz tog perioda potiče i najveći broj najpoznatijih duhovnika poteklih iz ovog manastira – arhijereji Pavle Nenadović, Mojsije Putnik, Danilo Jakšić, Josif Šakabenta, Pantelejmon Živković, Georgije Hranislav… Usljed velikog broja crkvenih velikodostojnika koji su tu zamonašeni ili im je ovdje u nekom trenutku bio dom, Rakovac su prozvali – dvorski manastir.
Manastir u kom su se krili partizani
Svoje najteže dane Rakovac je preživio tokom 20. vijeka. Manastir je stradao tokom Prvog, ali još i više tokom Drugog svjetskog rata. Odmah nakon okupacije 1941. je opljačkan, svi vrijedniji predmeti odnijeti su u Zagreb, a monaštvo je protjerano.
U njegovoj kripti, podno zvonika, tokom 1943. godine krili su se pripadnici narodnooslobodilačkog pokreta. Nakon što je to otkriveno, u kaznenoj ekspediciji, Rakovac je bombardovan – konaci su sravnjeni sa zemljom, a visoki manastirski toranj se srušio teško oštetivši hram.
Novi život starog manastira
Nakon rata, od nekadašnjeg „dvorskog manastira“ nije mnogo toga ostalo. Prvi radovi na obnovi izvedeni su 1953, ali je Rakovac „oživio“ tek tokom ’70-ih dolaskom prvih monahinja.
U drugoj polovini 20. veka u nekoliko navrata rađena su arheološka istraživanja ovog lokaliteta, a ova fruškogorska svetinja počela je da vraća dio svog starog sjaja – izvršeni su konzervatorski radovi na ostacima fresaka, postavljen je novi ikonostas, izgrađeni su konaci, sazidan zvonik, ponovo osnovana biblioteka…
Rakovac danas
Rakovac je danas muški manastir posvećen Svetim Vračima Kozmi i Damjanu. Ako ga posjetite imaćete prilike da vidite obnovljeni i dobro održavani hram, dio prvobitnih fresaka sačuvanih u fragmentima na stubovima i kupoli hrama, kao i lijepu, malu kapelu u kojoj se nalazi vrijedni ikonostas iz 18. vijeka.
Kao najveću vrijednost manastir čuva stari, autentični tron sa ikonom Bogorodice Odigitrije koji je, nakon više od pola vijeka, 2007. godine, konačno vraćen iz Zagreba.
Tako su se mir i duhovnost, koje je ovo mjesto baštinilo vijekovima, ponovo „uselili“ u Rakovac.
.png)
