Na ovogodišnjim Opštim izborima građani Brčkog neće dobiti iste glasačke listiće. Zavisiće od toga kojoj su se entitetskoj opciji opredijelili Republici Srpskoj ili Federaciji BiH.

Prema podacima Izborne komisije Brčko distrikta BiH, u birački spisak za Opšte izbore 2026. godine upisano je 77.217 birača. Od tog broja, 30.599 birača opredijeljeno je za opciju Republike Srpske, dok se 46.618 vodi u opciji Federacije BiH. Predsjednik Izborne komisije Brčko distrikta Marko Tadić ranije je pojasnio da je broj birača u odnosu na prethodne opšte izbore povećan za oko 4.000, što je najvećim dijelom povezano sa regulisanjem entitetskog državljanstva u protekle četiri godine.

To praktično znači da će na biračkim mjestima u Brčkom postojati dvije različite izborne situacije.

Birači sa opcijom Republike Srpske glasaju za kandidata za člana Predsjedništva BiH iz Republike Srpske, Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH, a glasaju i na izborima za predsjednika i potpredsjednike Republike Srpske i Narodnu skupštinu Republike Srpske.

S druge strane, birači sa opcijom Federacije BiH glasaju za bošnjačkog ili hrvatskog člana Predsjedništva BiH, Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH i Predstavnički dom Parlamenta FBiH. Za razliku od birača u Federaciji koji žive u nekom od kantona, birači iz Brčkog sa opcijom FBiH ne glasaju za kantonalne skupštine, jer Distrikt nije dio nijednog kantona. 

Posebno je zanimljivo što ni svi birači u Brčkom još nemaju određenu entitetsku biračku opciju.

U odluci o zaključivanju Centralnog biračkog spiska za Opšte izbore 2026. godine CIK je naveo da u ukupan broj od 3.408.517 birača nije uračunato 9.687 birača iz Brčko distrikta koji nemaju određenu entitetsku biračku opciju. Drugim riječima, pored 77.217 birača koji su raspoređeni u dvije entitetske opcije, postoji i grupa građana čija biračka opcija nije određena, što još jednom dokauje koliko je izborni sistem Brčkog specifičan.

Kako je Brčko glasalo prije četiri godine?

Za razumijevanje ovogodišnjih izbora zanimljivo je pogledati i rezultate iz 2022. godine.

Tada je u Brčko distriktu bilo ukupno 86.238 registrovanih birača. CIK je tada objavio da je 29.036 birača imalo opciju glasanja prema entitetskom državljanstvu Republike Srpske, dok je 43.128 birača imalo opciju FBiH. Čak 14.074 birača, odnosno 16,32 odsto tada registrovanih birača, nije bilo opredijeljeno za jednu od dvije entitetske opcije. CIK je pozvao nadležne institucije Distrikta da omoguće tim građanima da regulišu svoju biračku opciju.

Rezultati iz 2022. pokazuju i da glasovi iz Brčkog nisu samo statistika na izbornoj mapi, već ulaze u raspodjelu mandata na višim nivoima vlasti.

Kada je riječ o izborima za Narodnu skupštinu Republike Srpske, Brčko je uključeno u Izbornu jedinicu 6, zajedno sa Bijeljinom, Ugljevikom, Šamcem, Pelagićevom i Loparama. U toj izbornoj jedinici 2022. godine najviše glasova osvojio je SNSD - 28.432, odnosno 32,94 odsto, slijedili su SDS sa 21.195 glasova i PDP sa 6.197 glasova.

Sama činjenica da je Brčko uključeno u jednu od izbornih jedinica za Narodnu skupštinu Republike Srpske pokazuje kako glasovi birača iz Distrikta mogu uticati na raspodjelu mandata u institucijama Republike Srpske.

Za predsjednika Republike Srpske glasaju birači koji su izabrali ovaj entitet, a CIK u svojim konačnim rezultatima vodi Brčko distrikt kao posebnu osnovnu izbornu jedinicu u okviru tog nivoa izbora. S druge strane, birači Brčkog sa opcijom FBiH učestvuju u izboru predstavnika na nivou Federacije BiH, kao i u izboru člana Predsjedništva BiH koji se bira sa teritorije Federacije.

Ista adresa, različiti glasački listići

Upravo je u tome možda i najzanimljiviji dio cijele priče.

Dvoje ljudi koji žive u istom gradu, izlaze na isto biračko mjesto i imaju isto prebivalište u Brčko distriktu mogu dobiti različite glasačke listiće zavisno od svoje entitetske biračke opcije.

Jedan bira predsjednika Republike Srpske, drugi člana Predsjedništva BiH iz Federacije. Jedan učestvuje u izboru Narodne skupštine Republike Srpske, drugi u izboru Predstavničkog doma Parlamenta FBiH. Istovremeno, njihovi glasovi se sabiraju u rezultatima izbora za institucije Bosne i Hercegovine, pa birači iz Distrikta imaju svoje mjesto u ukupnoj izbornoj računici.

Zbog svega navedenog Brčko je zaista svojevrsni izborni paradoks: poseban prostor, posebne institucije, ali birači na opštim izborima glasaju kroz jednu od dvije entitetske izborne opcije. I upravo zbog toga je Brčko jedan od najboljih primjera koliko je izborni sistem Bosne i Hercegovine složen i kompleksan.