Iako se pojedinci i stranke godinama sankcionišu zbog kršenja Izbornog zakona BiH i odredaba kojima je regulisano njihovo finansiranje, kazne su u žižu interesovanja ovog ljeta nakon prvog seta odluka CIK-a koje se tiču kršenja pravila u domenu takozvane preuranjene predizborne kampanje.

Pojačano kažnjavanje stranaka, posebno za vođenje preuranjene kampanje, je posljedica izmjena Izbornog zakona BiH koje je šest mjeseci pred lokalne izbore 2024. nametnuo Kristijan Šmit iz fotelje visokog predstavnika.

Zakonom je definisano da će od 3.000 do 30.000 KM biti sankcionisan politički subjekt za prekršaj ako on ili kandidat u periodu preuranjene izborne kampanje "izvrši radnju koja se smatra vođenjem izborne kampanje".

Izrečene kazne usljed optužbi da su požurili sa predizbornom kampanjom, posebno zbog različitih stavova o ovom pitanju i među članovima CIK-a, otvorile su prostor za tumačenja i raspravu o tome gdje je linija između svakodnevnog političkog djelovanja, uz prateće izjave te onih u kojima su sažete i izborne poruke, mahom u izbornoj godini, piše Glas Srpske.

Zbog toga je u jednom momentu, čak i na sugestiju članova CIK-a, stopirano odlučivanje po uloženim prigovorima dok ne prođu opšti izbori koji su i održani početkom oktobra nakon čega su ti predmeti ponovo došli na red.

Analiza pokazuje da su septembarske sankcije teške oko 330.000 KM, a zbir onih koje su izrečene zaključno sa 23. oktobrom premašuje 760.000 KM.

Pod lupom CIK-a našle su brojne stranke u Republici Srpskoj i FBiH, a podaci sa sjednica komisije pokazuju da je, gledajući kazne koje su izrečene stranci i funkcionerima, najveći broj otišao na naplatu SNSD-u i Pokretu Sigurna Srpska (PSS).

Djeca u političkim objavama

SNSD, PSS, Ujedinjena Srpska i Bh Zeleni su, naime, na posljednjoj sjednici CIK-a sankcionisani zbog korištenja djece u političke svrhe.

SNSD je kažnjen sa 22.000 KM jer je, prema procjeni službi CIK-a, kandidat stranke Goran Maričić na društvenim mrežama objavljivao video-zapise sa stranačkih skupova na kojima se vide djeca sa stranačkim obilježjima. Osim stranke i Maričić je kažnjen sa 11.000 KM.

PSS je po istom osnovu kažnjen sa 13.000, Ujedinjena Srpska i njen kandidat Nenad Stevandić sa po 5.000 KM, te BH zeleni sa 5.000 KM.

CIK je kaznio i SDA sa 5.000 KM zbog zloupotrebe djece u političke svrhe, jer su objavili video na kojem djeca mašu zastavama ove stranke.

SNSD je ranije, između ostalog, kažnjen sa 11.000 KM isto zbog zloupotrebe djece u političke svrhe, jer je objavio video o realizaciji projekta dječijeg igrališta zahvaljujući toj stranci.

Kandidat SNSD-a Igor Dodik, koji je učestvovao u predstavljanju sadržaja u kojem je dijete prikazano u kontekstu promocije ove stranke, kažnjen je sa 4.000 KM.

Zbog zloupotrebe djece u političke svrhe sa 4.000 KM kažnjen je i nezavisni kandidat za hrvatskog člana Predsjedništva Zdenko Lučić. Kazna mu je izrečena zbog objave fotografija i video-zapisa na kojima se vide djeca.

SNSD i PSS sa visokim kaznama

PSS je takođe ranije kažnjen sa ukupno 53.500 KM zbog preuranjene kampanje i zloupotrebe djece u više predmeta, a kandidati sa ukupno 27.000 KM.

Najveću pojedinačnu kaznu od 12.000 KM PSS je dobio zato što je kandidat Branislav Borenović promovisao inicijativu "Zdravlje bez poreza", što je ocijenjeno preuranjenom kampanjom, dok je on kažnjen sa 4.000 KM.

Zbirna kazna SNSD-a na jednoj sjednici je dostigla 62.500 KM, a najveća pojedinačna 22.000 KM izrečena je, jer je nastup kandidata za predsjednika Srpske Save Minića o dodjeli pomoći Vlade osnovcima i srednjoškolcima ocijenjen preuranjenom kampanjom. Osim stranke, kaznu je dobio i Minić u iznosu od 12.000 KM.

Kazne i za SDA, SDS i Đajića

SDA je, jednom prilikom, kažnjena sa 21.000 KM zbog preuranjene kampanje vođene putem društvenih mreža, zloupotrebe resursa i zloupotrebe djece u političke svrhe. Politički subjekt "Volja naroda Srpske - doktor Vlado Đajić" kažnjena je sa 15.000 KM, dok je Vlado Đajić kažnjen sa 14.000 zbog preuranjene kampanje u više odvojenih slučajeva, između ostalog, i zbog besplatnih preventivnih pregleda u više gradova i opština Srpske što je okarakterisano kao vođenje preuranjene kampanje.

SDS je zbog preuranjene kampanje tokom televizijskog gostovanja kažnjena sa 4.000 KM, dok je Mladen Božović kažnjen sa 3.500 KM.

Zbog zloupotrebe djece u političke svrhe SDP je kažnjen sa 8.000 KM, jer su na njihovim društvenim mrežama objavljene fotografije na kojima se vide djeca sa stranačkim obilježjima.

Bez odgovora

Istovremeno sa kažnjavanjem je otvoreno pitanje koliko je novca, po tom osnovu, naplaćeno, gdje se "čuva", odnosno za koje svrhe koriste sredstva koja budu naplaćena prema odlukama CIK-a, a u određenim slučajevima i onima koje potvrdi Sud BiH.

Dio odgovora je otkriven u posljednjem izvještaju o izvršenju budžeta CIK-a za 2025. godinu. Prema podacima iz tog dokumenta, ukupno izrečene kazne CIK-a po Zakonu o finansiranju političkih partija  i odredbama Izbornog zakona BiH u periodu 2004 - 2025. godine iznose 6,26 miliona KM.