Evropski terminski ugovori za prirodni gas danas, 26. oktobra, dostigli su cijenu od 97,15 evra po megavat-satu, što predstavlja rast od 3,3 odsto u odnosu na zatvaranje trgovanja u petak.

Riječ je o najvišim vrijednostima od kraja 2022. godine, kada je Evropu pogodila velika energetska kriza.

Zašto gas ponovo poskupljuje?

Analitičari izdvajaju dva ključna razloga za novi skok cijena: sukobe na Bliskom istoku i zabrinutost zbog zaliha gasa u evropskim skladištima.

Zbog nestabilne bezbjednosne situacije na Bliskom istoku znatno je smanjen transport ukapljenog prirodnog gasa (LNG) iz Perzijskog zaliva.

Ovaj region je prije poremećaja učestvovao sa gotovo petinom u svjetskoj ponudi LNG-a.

Prema tržišnim procjenama, isporuke iz regiona trenutno su približno 80 odsto manje nego u istom periodu prošle godine.

Takav pad snabdijevanja dodatno pojačava konkurenciju između evropskih i azijskih kupaca, koji pokušavaju da obezbijede dovoljne količine energenata za predstojeću zimu.

Evropska skladišta popunjena samo 74,6 odsto

Dodatnu zabrinutost izazivaju podaci o stanju evropskih rezervi prirodnog gasa.

Prema podacima organizacije „Gas Infrastructure Europe“ (GIE), skladišta gasa u Evropskoj uniji popunjena su približno 74,6 odsto.

To je znatno manje od uobičajenog nivoa za ovo doba godine, kada se države pripremaju za povećanu zimsku potrošnju.

Niže zalihe znače i manju mogućnost da se eventualni poremećaji u snabdijevanju nadoknade gasom iz skladišta.

Analitičari zato upozoravaju da bi hladnija zima i dodatne poteškoće u dopremanju LNG-a mogle izazvati novi pritisak na cijene.

Gas 2022. dostizao i 345 evra

Iako je trenutna cijena najviša u posljednje četiri godine, ona je i dalje znatno niža od rekordnih vrijednosti zabilježenih tokom energetske krize 2022. godine.

Nakon početka rata u Ukrajini, evropsko tržište suočilo se sa velikom neizvjesnošću zbog smanjenja isporuka ruskog gasa.

Situaciju je dodatno pogoršao prekid isporuka gasovodom „Sjeverni tok 1“.

U pojedinim trenucima cijene prirodnog gasa dostizale su između 250 i 345 evra po megavat-satu.

Tržište se postepeno stabilizovalo krajem te godine, čemu su doprinijele blaže vremenske prilike i smanjena potrošnja.

Hoće li cijene nastaviti da rastu?

Dalje kretanje cijena zavisiće od više faktora, prije svega razvoja sukoba na Bliskom istoku, dostupnosti LNG-a i vremenskih prilika tokom zime.

Ako temperature budu niže od prosjeka, potražnja za gasom mogla bi značajno porasti.

Dodatni pritisak predstavljaju i manje rezerve u evropskim skladištima, zbog kojih su tržišta osjetljivija na svaki novi poremećaj u snabdijevanju.

Ipak, trenutni rast berzanskih cijena ne znači da će gas automatski i u istom procentu poskupjeti za domaćinstva.

Konačne cijene zavise i od dugoročnih ugovora, regulatornih odluka i načina formiranja tarifa u pojedinim državama.