Ona se prenosi na dužnike koji imaju ugovorenu varijabilnu kamatnu stopu.

Narodna banka Srbije prije tri godine donijela je moratorijum u otplati i zaustavila potencijalno povećanje problematičnih kredita – prije svega donošenjem Zakona o zaštiti korisnika finansijskih usluga.

Tada su kreirani krovni mehanizmi da taj nagli, brzi rast ne može trajno da onesposobi klijente da vraćaju kredite.

„Uvedena su ograničenja. Ta ograničenja na svakih šest mjeseci Narodna banka Srbije (usklađuje) u odnosu na prosječnu ponderisanu kamatnu stopu – dozvoljeno je da u narednih šest mjeseci rast kamatne stope ne pređe više od dvadeset posto u odnosu na prosječnu ponderisanu kamatnu stopu koja se utvrđuje dvaput godišnje“, objašnjava Darko Stamenković, direktor Sektora kontrole banaka NBS.

Dok se čeka novo usklađivanje kamata u decembru, stručnjaci smatraju da ukupan dug na stambene kredite ne bi trebalo da poskupi više od 6 odsto, a rata za petinu.

Inflacija u EU trebalo bi da se vrati u ciljani okvir

Preporuka je sačekati da se stvari smire, jer projekcije govore da bi inflacija u Evropskoj uniji trebalo da se vrati u ciljani okvir.

„Ovo su privremeni razlozi eksterne prirode – energetski šok, takozvani skok cijena nafte, eksterni šok. Znači, nešto na šta centralne banke ne mogu da utiču, ali koji je ipak iscrpljiv“, ukazuje dekan Beogradske bankarske akademije Zoran Grubišić.

Ipak, to strpljenje nije bilo moguće prije tri godine, kada je kamatni šok bio neuporedivo jači.

„Ograničili smo kamatne stope 2023. i rate obuhvaćenih kredita snižene su od 10 do više od 25 procenata. Prosječna (kamatna) stopa na nove stambene kredite snižena je sa 6,4 odsto u septembru 2023. na 4,5 odsto u junu 2026. Na kredit čija je rata bila 518 evra, to je 76 evra manje svakog mjeseca“, napominje guverner NBS Jorgovanka Tabaković.

Najavljeno donošenje zakona o finansijskim savjetnicima

Narodna banka je paralelnim mjerama uštedjela klijentima 5,12 milijardi dinara kroz vraćanje jednostrano povećanih kamata. Još oko 700 miliona dinara kroz otpis duga po neaktivnim tekućim računima na osnovu pritužbi građana ili kontrole.

Na osnovu ujednačenja kursa pri uzimanju i vraćanju kredita građani su uštedjeli još 52 miliona evra.

U Narodnoj banci najavljuju i donošenje zakona o finansijskim savjetnicima, na osnovu kojeg bi klijentima koji žele da se zaduže morali da se predoče svi rizici tokom otplate.

Takođe, morala bi da im se pokaže i simulacija različitih scenarija i plan otplate, posebno dugoročnih stambenih kredita.

 

(RTS)