Krajem 19. vijeka žvakaća guma dijelila se kao poklon uz prašak za pecivo. Nekoliko decenija kasnije našla se u obrocima vojnika, 1965. godine poletjela je u svemir, a vremenom je pronašla svoje mjesto i na filmskom platnu.

Danas je žvaćemo na putu do posla ili škole, tokom učenja, vožnje ili kratke pauze, a dio je i suvih obroka astronauta na Međunarodnoj svemirskoj stanici.

Proizvodnja se danas mjeri milijardama komada godišnje. Samo je fabrika kompanije Mars u Poznanju, najveća fabrika žvakaćih guma u Evropi i druga najveća u svijetu, tokom 2025. godine proizvela čak 33 milijarde komada, dok proizvodi sa ove lokacije stižu na više od 40 tržišta širom svijeta.

Od skromnih početaka do savremenih proizvodnih linija

Povodom Dana žvakaćih guma, kompanija Mars podsjeća da kontinuirano ulaže u nove tehnologije i održivu proizvodnju.

Tokom prethodnih pet godina u modernizaciju fabrike u Poznanju uloženo je oko 120 miliona dolara, sa posebnim fokusom na automatizaciju i unapređenje proizvodnih procesa.

Fabrika koristi električnu energiju iz obnovljivih izvora, a Mars planira dodatna ulaganja od oko 26 miliona dolara u novo autonomno skladište, nastavak dekarbonizacije i modernizaciju linija za pakovanje, uključujući rješenja koja omogućavaju potpunu reciklažu ambalaže.

Poznanj je bio prva lokacija kompanije Mars koja je uvela autonomno vođena vozila. Danas roboti i autonomni transportni sistemi podržavaju proizvodne timove i svakodnevno prelaze desetine kilometara kroz fabriku.

Istovremeno, tim od 27 stručnjaka za procjenu ukusa svakodnevno provjerava kvalitet žvakaćih guma.

Od skromnih početaka do savremenih proizvodnih linija, žvakaća guma prešla je dug put. Danas kompanija Mars njen dalji razvoj povezuje sa kvalitetom, novim tehnologijama i održivijom proizvodnjom, dok brendovi Orbit i Airwaves ostaju dio svakodnevnih navika ljudi širom svijeta.

Kako je sve počelo?

Mnogo prije savremenih proizvodnih linija, ljudi su žvakali brezovu smolu kako bi osvježili dah.

Žvakaća guma nalik današnjoj počela je da se razvija krajem 19. vijeka, a važan trenutak u njenoj istoriji dogodio se 1892. godine.

Tada je jedna od ključnih figura u razvoju moderne industrije žvakaćih guma, američki industrijalac Vilijam Vigli Mlađi, počeo da je nudi kupcima uz prašak za pecivo. Međutim, kupci su ubrzo pokazali veće interesovanje za poklon nego za sam proizvod.

Upravo zato, Vigli je poslovanje usmjerio ka proizvodnji žvakaćih guma.

U decenijama koje su uslijedile, žvakaća guma pronalazila je mjesto u različitim sferama. Tokom Drugog svjetskog rata, zbog ograničene dostupnosti sirovina, Vigli je proizvodnju usmjerio ka potrebama vojnika, koji su u svojim obrocima dobijali po dvije žvakaće gume.

Praktične za nošenje i upotrebu u terenskim uslovima, pomagale su vojnicima u održavanju oralne higijene.

Žvakaća guma i pop kultura

Istovremeno, žvakaća guma postajala je i dio popularne kulture – u pjesmama, filmskim scenama i fotografijama poznatih ličnosti.

Ela Ficdžerald je još 1939. godine izvela pjesmu „Ču Ču Ču“, a tokom narednih decenija žvakaća guma povezivala se sa ikonama poput Džejmsa Dina, Džona Lenona i Endija Vorhola.

Pojavljivala se i u filmovima „Otkačene djevojke“ i „Briljantin“, dok je mnogo kasnije bila dio modnih editorijala sa zvijezdama poput Bili Ajliš i Harija Stajlsa.

Njena priča otišla je korak dalje 1965. godine, kada su američki astronauti ponijeli žvakaću gumu na misiju „Džemini 4“. Danas je ona dio suvih obroka na Međunarodnoj svemirskoj stanici.

To je posebno značajno jer je istraživanje objavljeno 2024. godine u časopisu „Frontiers in Physiology“ pokazalo da mikrogravitacija može da smanji lučenje pljuvačke, dok žvakanje podstiče njeno stvaranje i može da doprinese očuvanju oralnog zdravlja.

Priča o žvakaćoj gumi danas se ne završava njenom dugom istorijom. Iza proizvoda koji je prošao put od vojničkih obroka i filmskog platna do svemirskih misija stoje višesatni proizvodni procesi, automatizacija i kontinuirana ulaganja u kvalitet i održiviju proizvodnju.

U tom spoju istorije i savremene proizvodnje, žvakaća guma ostaje jednostavan proizvod iza kojeg stoje složeni procesi, stručnost i tehnologija koja se neprestano razvija, piše Telegraf.