U trenutku kada globalna trgovina puca pod pritiskom Trampovih carina i napetosti s Kinom, ovaj savez povezuje tržišta od ukupno 2 milijarde ljudi i ekonomije koje čine četvrtinu svjetskog BDP-a.

„Evropska unija i Indija danas pišu istoriju, produbljujući partnerstvo između najvećih svjetskih demokratija. Stvorili smo zonu slobodne trgovine za dvije milijarde ljudi, pri čemu će obje strane ostvariti značajnu ekonomsku korist“, izjavila je predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen, dodavši kako „saradnja temeljena na jasnim pravilima i dalje donosi izvrsne rezultate“.

Koje su najbitnije promjene?

Indija je dugo bila poznata kao jedno od najzaštićenijih tržišta na svijetu, s carinama koje su u nekim sektorima (poput automobila) prelazile 100%. Novi sporazum donosi radikalne promjene.

Velik uticaj sporazum će imati na automobilsku industriju. Carine na evropske automobile postupno se režu sa 110% na svega 10%, što otvara vrata evropskim gigantima poput Volkswagena, BMW-a i Mercedesa da napokon masovnije uđu na treće najveće tržište automobila na svijetu.

Dolazi do velikih promjena i u tehnološkom sektoru – carine na strojeve i električnu opremu, koje su do sada iznosile do 44%, padaju na nulu. Za EU to znači godišnju uštedu od oko 4 milijarde evra samo na troškovima carina.

Sporazum se dotiče i poljoprivrede, ali i „premium“ proizvoda. Evropska vina, sirevi, maslinova ulja i čokolade postaju konkurentni indijskoj srednjoj klasi koja broji stotine miliona ljudi.

EU povjerenik za trgovinu Maroš Šefčovič poručio je kako ovaj sporazum dokazuje da je „trgovina na obostranu korist stvarna“, naglasivši kako je sada prioritet osigurati da kompanije „osjete konkretne pogodnosti u što kraćem roku“.

Poljoprivreda bi trebalo da „prodiše“

Poljoprivreda je već dugo najosjetljivija tačka u pregovorima između EU i Indije. Trenutne indijske carine na poljoprivredno-prehrambene proizvode u prosjeku iznose 36%, a mogu dostići i do 150%, što praktično onemogućava pristup mnogim evropskim izvoznicima.

Zbog izrazito visokih carina, izvoz poljoprivredno-prehrambenih proizvoda iz EU u Indiju u 2024. godini iznosio je tek 1,3 milijarde evra, što čini svega 0,6% ukupne svjetske trgovine EU u tom sektoru.

Zahvaljujući novom trgovinskom sporazumu, evropski proizvodi visoke vrijednosti – od maslinovog ulja i vina do konditorskih proizvoda – dobiće značajan pristup indijskom tržištu čija se srednja klasa ubrzano širi.

„Ovim sporazumom evropska vina, žestoka pića, piva, maslinovo ulje, konditorski i drugi proizvodi uživaće povlašten pristup brzo rastućem indijskom tržištu“, izjavio je Kristof Hansen, povjerenik EU za poljoprivredu i hranu.

Važno je napomenuti da su osjetljivi sektori poput govedine, piletine, riže i šećera izuzeti iz procesa liberalizacije kako bi se zaštitili evropski poljoprivrednici.

„Kao i u svakom trgovinskom sporazumu, naši visoki standardi bezbjednosti hrane u potpunosti su zadržani. O bezbjednosti potrošača u EU nema pregovora“, dodao je Hansen.

Šta Evropska unija uvozi iz Indije?

Prema podacima portala ITC Trademap.org, Evropska unija je tokom 2024. godine iz Indije uvezla robu u ukupnoj vrijednosti od 89,8 milijardi evra.

Najveća pojedinačna kategorija uvoza bili su električni strojevi i oprema, uključujući uređaje za snimanje zvuka i televizijsku opremu – 13,4 milijarde evra.

Slijede organske hemikalije sa 11,9 milijardi evra, strojevi i mehanički uređaji sa 8,6 milijardi evra, željezo i čelik sa 6,2 milijarde evra, farmaceutski proizvodi sa 4,7 milijardi evra, te tekstil i odjeća u vrijednosti od 3,6 milijardi evra.

Uticaj na uslužni sektor i male firme

Osim smanjenja carina na robu, sporazum predstavlja značajan iskorak u liberalizaciji uslužnog sektora, koji je u indijskoj trgovinskoj politici tradicionalno bio strogo zaštićen.

Obaveze koje je Indija preuzela u okviru ovog sporazuma najambicioznije su do sada i nadmašuju ustupke date partnerima poput Ujedinjenog Kraljevstva i Australije.

Evropske firme dobiće predvidljiviji pristup ključnim sektorima, uključujući finansijske usluge, pomorski transport i profesionalne usluge.

Prema podacima Evropske komisije, izvoz usluga iz EU u Indiju dostigao je 26 milijardi evra u 2024. godini, a očekuje se snažan rast.

Posebno poglavlje posvećeno je malim i srednjim firmama, kroz kontaktne tačke i zajedničku digitalnu platformu sa informacijama o carinama i procedurama.

„Ključni dio strategije smanjenja zavisnosti od Kine“

Analitičari sporazum vide i kao geopolitički potez. Guntram Volf iz think-tanka Bruegel smatra da je ovo ključni dio strategije „de-risking“, odnosno smanjenja zavisnosti od Kine.

Analitičari Goldman Saksa predviđaju da će Indija do 2075. postati drugo najveće svjetsko gospodarstvo.

Iz Federacije indijskih izvoznih organizacija navode da je obaveza ulaganja od 100 milijardi dolara bez presedana i snažna garancija evropskim investitorima.

Gdje je u cijeloj priči Hrvatska?

Hrvatska, iako mala, ima nekoliko sektora koji mogu profitirati:

  • IT i softverska industrija

  • Prehrambena industrija (vino, maslinovo ulje)

  • Strojarstvo i elektroindustrija (transformatori, turbine, industrijske komponente)

Time se hrvatskim proizvodima visoke dodane vrijednosti otvara put ka velikim infrastrukturnim projektima u Indiji.

Šta slijedi?

Sporazum čeka pravna revizija i prevođenje na sve službene jezike EU, zatim odobrenje Vijeća i Evropskog parlamenta, te ratifikaciju u Indiji.

Mjere će se uvoditi postupno tokom deset godina.

Evropska komisija procjenjuje da bi se izvoz robe iz EU u Indiju mogao udvostručiti do 2032. godine, uz snažan podsticaj zapošljavanju i ekonomskom rastu.

U vremenu fragmentirane trgovine i rastućeg protekcionizma, ovaj sporazum predstavlja dugoročnu opkladu na otvorenost, razvoj i strateško partnerstvo dvije najveće svjetske demokratije, prenosi Index.hr.