Ipak, upravo od tih materijala nastaju Earthship kuće, koje zahvaljujući posebnom načinu gradnje mogu održavati prijatnu temperaturu uz minimalnu potrošnju energije.

Koncept koji je osmislio američki arhitekta Majkl Rejnolds (Michael Reynolds) zasniva se na jednostavnoj ideji – iskoristiti prirodnu energiju Sunca i zemlje kako bi kuća što manje zavisila od grijanja, klimatizacije, gradske vodovodne mreže i elektrodistributivnog sistema.

Zidovi koji skladište toplotu

Osnovu gradnje čine stare automobilske gume koje se pune nabijenom zemljom. Kada se zemlja dobro sabije, guma postaje čvrst građevinski blok. Tako nastaju zidovi debljine oko 70 centimetara koji imaju veliku sposobnost akumuliranja toplote.

Pošto su gume zatrpane zemljom i obložene malterom, zaštićene su od sunčeve svjetlosti i vazduha, pa nisu izložene propadanju kao odbačene gume na otvorenom. Ovakav način gradnje ne zahtijeva skupu opremu niti posebno specijalizovano znanje, ali je fizički veoma zahtjevan. Dvoje ljudi mogu da pripreme oko četiri ovakva zida od guma na sat.

Za unutrašnje pregradne zidove često se koriste aluminijumske limenke, dok se staklene flaše ugrađuju u zidove pomoću maltera ili gipsa. Kada sunčeva svjetlost prolazi kroz obojeno staklo, u unutrašnjosti nastaje efekat vitraža.

Kuća koja funkcioniše kao velika toplotna baterija

Jedna od najvećih prednosti Earthship kuća jeste velika toplotna masa. Debeli zemljani zidovi i podovi tokom dana upijaju sunčevu toplotu, a zatim je polako oslobađaju kada spoljašnja temperatura opadne. Na taj način temperatura u unutrašnjosti ostaje mnogo stabilnija nego u klasičnim kućama.

Na sjevernoj hemisferi veliki prozori uglavnom su okrenuti prema jugu kako bi tokom zime primali što više sunčeve energije. Na južnoj hemisferi isti princip važi, ali su prozori okrenuti prema sjeveru. Prema podacima američkog Ministarstva energetike, velika toplotna masa može značajno smanjiti temperaturne oscilacije u objektu i povećati udobnost boravka.

Ipak, temperatura od oko 20 stepeni nije zagarantovana u svim uslovima. Na nju utiču klima, kvalitet izolacije, položaj prozora, karakteristike zemljišta i navike stanara.

Prirodno hlađenje bez klima-uređaja

Posebnost Earthship kuća krije se i ispod zemlje. Spoljašnji vazduh prolazi kroz podzemne ventilacione cijevi, gdje ga okolno zemljište prirodno hladi prije nego što uđe u prostorije.

Prema zvaničnim smjernicama za projektovanje, na taj način temperatura ulaznog vazduha može biti niža za oko pet do 11 stepeni, u zavisnosti od objekta i klimatskih uslova. Ohlađeni vazduh ulazi pri dnu kuće, dok se topliji prirodno podiže i izlazi kroz visoke prozore ili krovne otvore. Za takvu ventilaciju nisu potrebni kompresori, a sistem može funkcionisati i bez ventilatora.

Međutim, stručnjaci upozoravaju da ovakav sistem mora biti pažljivo projektovan, jer se u cijevima može stvarati kondenzacija. Nezavisno istraživanje koje je sproveo Ijan Votson (Ian Watson) pokazalo je da pojedini vlasnici u veoma vlažnim ili hladnim područjima ipak koriste odvlaživače vazduha, ventilatore, peći na drva ili podno grijanje kao dodatni izvor komfora.

Sunce proizvodi električnu energiju

Većina Earthship kuća koristi solarne fotonaponske panele za proizvodnju električne energije. Potpuno nezavisan sistem zahtijeva baterije za noćne sate i oblačne dane, regulator punjenja koji štiti baterije i inverter koji električnu energiju prilagođava kućnim uređajima.

Pojedini objekti kombinuju solarnu energiju sa vjetrogeneratorima, biodizel agregatima ili malim hidroelektranama. Ipak, život van elektrodistributivne mreže ne znači da nema održavanja. Baterije, kablovi i sigurnosni sistemi zahtijevaju redovne kontrole.

1

Kišnica postaje voda za domaćinstvo

Još jedna karakteristika ovih kuća jeste prikupljanje kišnice. Voda s krova prolazi kroz sistem filtera i skladišti se u cisternama, odakle se pomoću pumpi koristi za piće, kuvanje, pranje i kupanje.

Kapacitet rezervoara zavisi od količine padavina i potreba domaćinstva. Neki sistemi mogu biti povezani i na gradski vodovod koji automatski dopunjava zalihe kada nivo vode opadne. Samostalnost ima i svoju cijenu – život van komunalne mreže podrazumijeva i dodatne obaveze. Vlasnici moraju redovno čistiti sisteme za prikupljanje kišnice, mijenjati filtere, provjeravati pumpe i pratiti stanje baterija.

Earthship nije čarobno rješenje

Earthship kuće dijele mnoge karakteristike sa pasivnim kućama – pravilnu orijentaciju prema Suncu, veliku toplotnu masu i veoma malu potrebu za mehaničkim grijanjem i hlađenjem. Institut za pasivne kuće navodi da sertifikovane pasivne kuće mogu smanjiti potrošnju energije za grijanje prostora za oko 90 odsto u odnosu na starije objekte i za oko 75 odsto u odnosu na tipične nove kuće, pišu Nezavisne novine. 

Međutim, to ne znači da je svaka Earthship kuća automatski i sertifikovana pasivna kuća. Istraživanje sprovedeno među deset vlasnika pokazalo je da su zadovoljni stabilnom temperaturom, tišinom i visokim stepenom samostalnosti, ali su ukazali i na probleme sa vlagom, ekstremnim zimskim uslovima, održavanjem sistema i zahtjevnom izgradnjom.

Na kraju, Earthship nije univerzalno rješenje koje funkcioniše jednako u svim dijelovima svijeta. Njegova najveća vrijednost jeste u tome što pokazuje da se zidovi, zemlja, sunčeva energija, voda i prirodna ventilacija mogu spojiti u jedinstven sistem koji troši znatno manje energije od klasičnih kuća.