O najčešćim pitanjima govorila je Aleksandra Savić, predsjednica Udruženja lektora Republike Srpske, koja ističe da u jeziku često postoji više prihvatljivih rješenja nego što mnogi misle.

Kada su oba oblika pravilna

Kada je riječ o nazivima gradskih administracija, Savićeva navodi da je najvažnije poštovati službeni naziv, s obzirom da se često pojavljuju nazivi poput Gradska uprava Grada Banjaluka, pa se postavlja pitanja da li je pravilno samo Gradska uprava Banjaluka?

„Što se tiče naziva organizacionih jedinica u gradovima ili opštinama, najprije je uvijek važno provjeriti službeni naziv. Svaka administrativna jedinica ima tačno određene nazive svojih službi i to valja poštovati. Na službenim stranicama stoji samo ‘Gradska uprava’. Podrazumijevajući da je to službeno imenovanje, ostali nazivi su fakultativni pa tako možemo reći, uslovno rečeno, da je oboje ispravno“, kaže Savićeva za Aloonline.

Prema njenim riječima, slična je situacija i sa izrazima „zadnji put“ i „posljednji put“.

„U ovom slučaju je takođe ispravno i jedno i drugo, jer obje riječi znače isto. Jezik nije uvijek bukvalan i u nekim prilikama lijepo je imati više načina da se nešto kaže“, navodi ona.

Naša sagovornica dodaje da su danas prihvatljiva oba oblika i kada je riječ o izrazima „idem kod doktora“ i „idem doktoru“.

„Dugo se smatralo ispravnim samo ‘idem doktoru’, ali je danas dozvoljeno i jedno i drugo. Ponekad jezička praksa, opravdano ili neopravdano, nametne ublažavanje pravila.“

Banjaluka ili Banja Luka

Jedna od tema koja redovno izaziva pažnju jeste i naziv najvećeg grada Republike Srpske.

„Ime grada Banjaluka dolazi nam od starog prisvojnog pridjeva banova i nikad nije potvrđeno njeno paušalno povezivanje sa banjom. U prošlosti je grad imao dva načina pisanja, spojeno i odvojeno, i taj način se zadržao do danas. Tako da je ispravno i jedno i drugo“, objašnjava Savićeva.

Dodaje da se isto odnosi i na nazive stanovnika grada.

„Što se pak tiče naziva Banjalučanin i Banjolučanin, takođe je ispravno oboje, s tim da je Banjolučanin rjeđe, čak i veoma rijetko, ali nije nedozvoljeno.“

Greške koje se često ponavljaju

Savićeva se osvrnula i na izraz „s obzirom na to da“, koji često izaziva nedoumice.

„Često vidimo da se kod ‘s’ piše apostrof, što je neispravno. Iako postoje različita mišljenja lingvista, ipak je norma preporučila ‘s obzirom na (to da)’. Naposljetku, ovaj izraz se često smatra i nefunkcionalnim i neekonomičnim pa se preporučuje i da se zamijeni drugim oblicima poput ‘jer’, ‘pošto’ ili ‘budući da’“, kaže ona.

Ipak, postoje primjeri kod kojih nema mnogo prostora za dilemu.

„U srpskom jeziku nemamo riječ ‘svo’, a pridjev ‘sve’ jedini je dozvoljen. Najjednostavnije ćemo zapamtiti ako se sjetimo da ‘svo’ uopšte nije riječ“, ističe Savićeva.

Dodaje da je slično i sa izrazom „ovaj auto“.

„Prilikom posjete i tokom posjete znače isto i dozvoljena su oba oblika. Međutim, ‘ovo auto’ i ‘ovaj auto’ su malo problematičniji primjeri, jer je auto muškog roda, pa će, shodno tome, uvijek biti ‘ovaj auto’.“

Jedna od najčešćih jezičkih nedoumica među govornicima srpskog jezika jeste da li je pravilno reći „većina građana je podržala/došla“ ili „većina građana su podržali/došli“, a prema gramatičkom pravilu prednost ima jednina, iako ni upotreba množine nije neispravna.

Važnija je kultura govora od sitnih omaški

Govoreći o najčešćim greškama u svakodnevnom govoru, Savićeva poručuje da je važnije njegovati kulturu izražavanja nego tragati za tuđim omaškama.

„Nikada jezik ne posmatram tako strogo i bukvalno da lovim najčešće greške u nečijem govoru. Mislim da se sitne omaške ili nedoumice mogu brzo popraviti, mnogo je štetniji opšti nemar prema jeziku.“

Kao zanimljiv primjer navodi riječ „prizeman“.

„Jedan od primjera koji lingvisti često spominju jeste ‘prizeman’, koji se koristi u značenju ‘skroman’, a on zapravo znači primitivan ili čak rđav. Tako se često desi da nekoga želimo pohvaliti, a u stvari ga time pokudimo.“

Savićeva upozorava i na česte greške pri pisanju velikog slova kod funkcija.

„Često skrećem pažnju na pravilnu upotrebu velikog slova, jer se neke funkcije, kao što su predsjednik, potpredsjednik, sekretar ili čak član, nepotrebno pišu velikim slovom. Tada uvijek u šali kažem da nijedna funkcija ne može da prestigne cijenjeno ime i prezime, jer se oni pišu velikim slovom“, zaključila je naša sagovornica.