Zvanični podaci Eurostat-a za 2025. godinu pokazuju da su Turci na vrhu liste sa 42,4 radna sata sedmično, dok su radnici u BiH odmah iza njih sa prosječno odrađenih 40,9 sati. Treću poziciju drži Srbija sa 40,6 sati.
Da bismo shvatili razmjere ovog podatka, dovoljno je pogledati prosjek Evropske unije koji iznosi 35,9 sati. To u praksi znači da radnik u BiH mjesečno na poslu provede punih 20 sati više od svog kolege u EU. Tačnije, građani BiH svakog mjeseca odrade skoro čitavu jednu radnu sedmicu više od evropskog prosjeka.
Zemlje zapadne i sjeverne Evrope odavno su shvatile da duži boravak na poslu ne znači nužno i veću produktivnost. Holanđani, recimo, imaju najkraću radnu sedmicu u EU sa svega 31,9 sati, a prate ih Danci i Nijemci sa po 33,9 sati. S druge strane, unutar same Unije, najduže rade Grci (39,6 sati), Bugari i Poljaci (38,7).
Poražavajuća matematika rada u BiH
Kako je moguće da jedna od nacija koja najviše radi ima jedan od najnižih životnih standarda na kontinentu? Odgovor leži u cijeni rada i odnosu plata prema osnovnim životnim troškovima.
Zvanični podaci Agencije za statistiku BiH pokazuju da je prosječna isplaćena neto plata u Bosni i Hercegovini u martu 2026. godine iznosila 1.680 KM. Gledano po entitetima, Republika Srpska bilježi prosječnu platu od 1.643 KM, dok ista tolika plata statistički prati i Federaciju BiH.
Kada ove brojke stavimo u kontekst stvarnog života, dolazimo do apsurda. Sindikalna potrošačka korpa, koja predstavlja minimum za golo preživljavanje jedne porodice, dostigla je iznos od 2.904 KM. Dakle, radnik u BiH sa svojih 40,9 sati sedmično ne može da zaradi ni za 60 odsto osnovnih životnih troškova.
EU radnici rade manje, a zarađuju mnogo više
Kontrast postaje još brutalniji kada se uporede evropske satnice. Prema podacima Eurostata, prosječni trošak sata rada u Evropskoj uniji tokom 2025. godine iznosio je čak 34,9 evra. Prosječna neto godišnja zarada radnika u EU (samca, bez djece) u 2024. godini iznosila je 29.573 evra, što je oko 2.460 evra mjesečno (blizu 4.800 KM).
Dakle, radnik u zemljama EU radi u prosjeku pet sati manje svake sedmice, a na kraju mjeseca kući odnese primanja koja su skoro tri puta veća od prosječne plate u BiH.
Evropa uveliko testira četvorodnevnu radnu sedmicu
Brojne eropske države uveliko testiraju, pa čak i sistemski usvajaju četvorodnevnu radnu sedmicu. Koncept baziran na modelu "100-80-100", koji podrazumijeva isplatu pune plate za 80 odsto radnog vremena, uz zadržavanje 100 odsto produktivnosti, pokazao se izuzetno uspješnim u opsežnim pilot-projektima širom Njemačke, Španije, Portugala i Velike Britanije.
Zemlje poput Belgije već su zakonski omogućile radnicima da svoje radne sate "spakuju" u četiri radna dana, praksa koja je nedvosmisleno pokazala da kraći boravak na poslu direktno smanjuje stres i bolovanja, a značajno povećava efikasnost i opšte zadovoljstvo zaposlenih.
Komentari (0)