Slika i prilika malih mjesta u Republici Srpskoj: Četiri maturanta u srednjoj školi u kojoj je više radnika nego đaka

Nadležni za pomenutu generaciju kažu da su fantastična četvorka, koja će, uvjereni su i iz ove vaspitno-obrazovne ustanove, postati i uspješni akademski građani.

Anđela Sladoje, maturant Gimnazije, kaže za Aloonline da ih malobrojnost u generaciji nije spriječila da normalno funkcionišu u svakom smislu i da su od prvog razreda naviknuti na takvu situaciju.

“Naša gimnazija, iako mala, generacijama je iznjedrila dobre i pametne ljude – zbog toga nam je matura na ponos, bez obzira na trenutnu malobrojnost. Posebno bih istakla naše međusobne odnose i odnose sa profesorima kao glavni pokretač naše škole. Taj aspekt našeg obrazovanja je nešto jedinstveno: bliskost, uzajamnost i povezanost u zajednicu, u istinskom smislu te riječi. Iz takvog rada nastaju vrijedne stvari i vide se rezultati“, poručuje Sladoje.

Šta nakon srednje škole?

A ako slijed događaja bude takav da njih četvoro nakon srednje škole upišu fakultete i završe ih, ovi mladi ljudi će pred sobom onda imati izbor koji je za generacije prije njih, ne samo iz Kalinovika, već iz gotovo svih malih mjesta u Srpskoj bio: vratiti se u rodno mjesto i pokušati ga podići iz kategorije izrazito nerazvijenih ili pronaći posao nakon fakulteta, a kući dolaziti samo kad prilike i praznici dozvole.

“Većina učenika upiše fakultet i većina ga i završi. Oni koji ostanu da rade ovdje, nađu neki posao, da li u opštini, domu zdravlja, pošti ili drugim institucijama. Takva je sudbina malih mjesta u Republici Srpskoj, ali smo sigurno mi sada prvi na udaru, najviše se odražava na Kalinovik“, kaže za Aloonline jedan od stanovnika Kalinovika.

S druge strane, maturantkinja Anđela Sladoje smatra da je jako bitno stvarati prilike za sebe, posebno u malom mjestu.

“Dokle god Kalinovik bude imao gimnazijalce i mlade ambiciozne ljude, on će opstati. Sebe u budućnosti vidim u Republici Srpskoj, budući da planiram studirati na Univerzitetu u Banjoj Luci“, navodi Sladoje za Aloonline.

Gimnazija jedina škola

Četiri maturanta, slika su i prilika srednjoškolskog obrazovanja u Kalinoviku godinama unazad.

U kompletnoj Gimnaziji, dakle od prvog pa do četvrtog razreda, u školskoj 2025/2026. godini, bilo je svega 18 učenika.

Nekada ih je, u ovoj ustanovi koja slavi jubilej od 60 godina postojanja, toliko bilo samo u jednom razredu.

“2014. sam završila gimnaziju. U razredu nas je bilo 18 i to je bila najbrojnija generacija, a sve nakon toga manje i manje i evo došli smo do toga da su samo četiri učenika u završnom razredu“, kaže za Aloonline, sagovornica iz Kalinovika.

Inače, u Kalinoviku ne postoji nijedna druga srednja škola sem Gimnazije, pa gotovo svi koji namjeravaju nastaviti srednjoškolsko obrazovanje to i upisuju.

“Samo imamo gimnaziju u Kalinoviku, nijednu drugu srednju školu. Prije 15-20 godina imali smo i neku šumarsku školu, ali je to ugašeno i nikad više nije pokrenuto“, kaže ona za Aloonline.

Za one malobrojne koji se odluče za drugu srednju školu, opcije su Sarajevo, Nevesinje ili Foča.

“Svake godine nama je broj đaka manji i manji“, priča nam direktor JU “Gimnazija“ iz Kalinovika, Ranko Govedarica.

Škola spala sa 40 na 18 učenika

Kada je Govedarica prije osam godina stupio na funkciju direktora, Gimnaziju je pohađalo 40 učenika, a sada 18.

“Djeca imaju opciju da odmah nakon završene osnovne škole upišu srednju u Sarajevu, Foči, ali većina ostaje u Kalinoviku i oni žele da upišu tu školu. Lakše im je što se tiče troškova, a gimnazija pruža mogućnosti za dalje školovanje“, kaže Govedarica za Aloonline.

Nešto bolje vijesti stižu im iz osnovne škole, gdje, kako navodi, u devetom, osmom i sedmom razredu ima po sedam ili osam učenika. Međutim, ne krije zabrinutost da bi u skorijoj budućnosti mogli da se nađu u situaciji da prvi razred srednje škole ne upiše niko.

“Naravno da strahujemo od toga“, poručuje Govedarica.

Sve i da se to dogodi, on je protivnik priče koja se, kako potvrđuje, nerijetko može čuti i u Kalinoviku, a to je da se djeca šalju u srednju školu u Foču, Sarajevo ili Nevesinje.

“Nisam za to da se 20 učenika šalje u domove u Foču, Sarajevo ili Nevesinje, možda i roditelji ne bi pristali“, kaže Govedarica.

U školi više radnika nego đaka

Koliko je porazna situacija za Kalinovik, najbolje potvrđuje činjenica da u Gimnaziji ima više zaposlenih nego što ima učenika.

“Naša škola ima 22 radnika, imamo veći broj radnika neko đaka. Ali mi nismo trošak državi da bi morala da razmišlja o nekom preusmjeravanju đaka, jer država izdvoji na naše plate 24.000 KM i sigurno da to za njih nije puno“, izričit je Govedarica.

Kalinovik nema pekaru, mesaru, banku...

Kada bi se u Kalinovik vratili svi mladi nakon što završe fakultete i kada bi imali mogućnost da se zaposle u svojoj struci ili bar približno onome zbog čega su se školovali, ova izrazito nerazvijena opština u Republici Srpskoj, koja prema procjenama broji manje od 1.500 stanovnika, možda ne bi bila u situaciji u kojoj se nalazi sada.

O toj situaciji najbolje svjedoče činjenice da nema pekara, mesara, banka, stomatolog, a i autobuska povezanost sa ostatkom Republike Srpske i BiH je više nego upitna.

“Naravno da je teško živjeti, čovjek kad mu legne plata mora u Sarajevo ili Foču da je podigne. Imamo tu poštu pa se može i putem pošte. Ali eto ostali smo tu, ne gubimo nadu, valjda će biti bolje i valjda ćemo nešto uspjeti“, kaže jedan od sagovornika Aloonline iz Kalinovika.

“Ništa ne dolazi slučajno pa i ova slika u kojoj je broj nastavnika identičan gotovo broju učenika, ode sve u policiju da ima veću penziju“, napisao je jedan građanin ispod slike kalinovačkih maturanata.

Drugi se nadovezao riječima: “E malo tužno, samo 4 učenika, to se gasi već polako, čim opština nema mladosti i omladine i djece“.

Treći pak dodaje da sama opština Kalinovik ima oko 800 stanovnika.

“Ostaviti ambulantu, matični ured, vatrogasnu stanicu i slično, a opštinu pripojiti Foči. Na toliki broj stanovnika služi samo za uhljebljavanje stranačkih kadrova“, napisao je on.

Kada su za situaciju u Kalinoviku novinari prije nekoliko godina pitali načelnika Radomira Sladoju, tada je rekao da je sve populizam, te da su privatnici krivi što se ne otvara ništa.

“Evo, ja imam i benzinsku pumpu, imam hotel, imam pilanu. I šta je tu razlog, pa razlog je da onaj ko vjeruje u Kalinovik, onda nešto i otvara, a ja vjerujem u ovu opštinu i mislim da je potencijal opštine ogroman i otvoren. Nije Kalinovik jedini koji nema banku, dobićemo sad bankomat. Imamo hljeb ujutru, dovozi se svaki dan iz Trnova, koje je 30 km od Kalinovika. Bilo bi dobro, naravno, da ima pekara. Mesara kao mesara nema, ali ljudi prodaju svoje suhomesnate proizvode. Imamo sve kupiti“, kazao je Sladoje tom prilikom.