Nova organizacija nove države
Titova pozicija u posleratnoj Jugoslaviji bila je garantovana već 1945. godine. On i njegovi komunisti konsolidovali su moć u cijeloj državi, obnovili Jugoslaviju i odredili je prema socijalističkim načelima.
Dobar dio naroda, umoran od Drugog svjetskog rata, podržao je komuniste na čelu sa Brozom. Za vrijeme Drugog svjetskog rata ustaše i četnici su uglavnom nudili ratovanje protiv Hrvata ili Srba, dok su komunisti propagirali nadnacionalne ideje - bratstvo i jedinstvo.
Bratstvo i jedinstvo takođe se odnosilo na prvu komunističku zemlju svijeta - SSSR. Međutim, od 1948. godine Jugoslavija je izbačena iz komunističkog bloka. Zbog straha od staljinista i sličnih u Jugoslaviji tada započinje period političke represije. Politički protivnici, kao i oni za koje se sumnjalo da rade za sovjetski svet, poslati su na Goli otok. Posledica ovih zatvaranja bila je još veća konsolidacija vlasti.
Pisma između Stanjina i Tita
Uvod u raskol između Josipa Broza Tita i Josifa Visarionoviča Staljina, vodećih ličnosti sovjetske i jugoslovenske komunističke partije, bila je višemjesečna prepiska.
U stvaranju sadržaja pisama učestovali su i njihovi ljudi od poverenja - Edvard Kardelj sa jugoslovneske i Vjačeslav Molotovsa sovjetske strane.
U prvom dopisu koji je stigao iz Moskve 27. marta 1948. godine, piše da je sovjetsko rukovodstvo upoznato da "među rukovodećim drugovima u Jugoslaviji kolaju antisovjetski glasovi".
Ta „izjašnjavanja" govore kako se "Svesavezna komunistička partija (boljševika) - SKP (b) izrođava" i da u Sovjetskom Savezu vlada "velikodržavni šovinizam" i "težnja da ekonomski zauzme Jugoslaviju".
Kao "sumnjivi marksisti" posebno su istaknuti Milovan Đilas, Svetozar Vukmanović Tempo, Boris Kidrič i Aleksandar Ranković. Uslijedio je odgovor Politbiroa KPJ u kome su ove tvrdnje označene kao "neistinite i tendenciozne".
Razmjena pisama je trajala sve do maja 1948. kada je u jednom od posljednjih dopisa upućenom Centralnom komitetu KPJ predloženo da se o "sovjetsko-jugoslovenskim nesuglasicama" raspravlja na sledećem zasedanju Informbiroa.
Naredni, drugi sastanak održan je u junu 1948. godine u glavnom gradu Rumunije, Bukureštu, ali se niko od jugoslovenskih komunista nije pojavio. U takvoj atmosfera, 28. juna donijeta je čuvena Rezolucija Informbiroa kojom je Jugoslavija isključena iz ove organizacije.
Rezoluciju je činilo nekoliko tačaka u kojima je, između ostalog, kritikovano odstupanje KPJ od 2marksističko-lenjinističke politike", "sprovođenje neprijateljske politike prema Sovjetskom Savezu i SKP (b)", "napuštanje pozicije radničke klase" i umanjivanje uloge komunističke partije na uštrb "Narodnog fronta" koji obuhvata različite slojeve društva.
Takođe je zamjereno i naglo donošenje nepromišljenih zakona, kao i da u partiji nema "unutrašnje demokratije", a ni "kritike, ni samokritike".
Iako su mnogi smatrali da će Tito pokleknuti pod pritiskom i otići sa čela partije i države, to se nije dogodio. Tito nije želeo da bude promijenjen kao rumunska ili mađarska elita jer se borio za vlast u toku brutalnog partizanskog rata i bio je spreman na sve da se izbori za sopstveni i život ljudi oko njega.
Istoričar i profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu, Aleksej Timofejev, naglašava da je Titu i Staljinu, kao pragmatičnim osobama, najbitnija i najvrjednija stvar bila vlast. Timofejev dodaje da je poslije ovog rascepa došlo do potiskivanja Jugoslavije iz svih međunarodnih organizacija koje je kontrolisao SSSR, kao i do raskida svih unutrašnjih i spoljnih aranžmana.
Reakcija jugoslovenskih komunista na izbacivanje iz Informbiroa došla je već krajem narednog meseca na Petom kongresu partije u Beogradu. Tada je i zvanično potvrđeno famozno "ne" Staljinu.
Ustav iz 1953. godine
Početak 50-ih godina obilježen je politikom radničkog samoupravljanja, kao i ulaskom Jugoslavije u svijet diplomatije. Bio je to početak traženja "trećeg puta" koji će se kasnije oformiti kao Pokret nesvrstanih. Među komunistima počinje sve više da se priča o reformi ustava, najviše radi radničkog samoupravljanja.
Novi ustav je donet 14. januara 1953. godine koji je zamijenio stari, po uzoru na Staljinov. U njemu je samoupravljanje uvedeno kao jedan od temelja društvenog uređenja u zemlji, koje je nakon 1953. godine još više propagirano. Ustav je takođe povećao prava republika i autonomnih pokrajina, a u opštinama i gradovima uvedeno je samoupravljanje.
Komunisti su smatrali da će decentralizacijom navesti stanovništvo da više učestvuje u politici, posebno kroz lokalnu vlast.
Ustav je takođe uveo funkciju predsednika kao jedan od dva izvršna organa vlasti. Predsedništvo je nastalo iz starog Prezidijuma Narodne skupštine, a za predsjednika je doživotno imenovan Josip Broz Tito.
Nakon njegove smrti funkciju je preuzelo kolektivno predsedništvo, sastavljeno od predsednika pojedinih republika i autonomnih pokrajina unutar jugoslovenske države.
.jpg "Kamioni u pratnji policije krenuli prema graničnom prelazu (FOTO/VIDEO)")
Komentari (0)