Povod je procurjeli američki diplomatski dopis kojim se ambasadi SAD-a u Madridu nalaže da istraži odluku španskih vlasti da prošle sedmice dopuste eutanaziju Noeliji Kastiljo (Noelia Castillo), žrtvi seksualnog nasilja.

Nakon što je preživjela više silovanja te pokušaj samoubistva nakon kojeg je ostala paralizovana i u stalnim bolovima, 25-godišnja Kastiljo zatražila je odobrenje za potpomognuto samoubistvo u skladu sa španskim zakonom o pravu na smrt iz 2021. godine. Njena porodica protivila se toj odluci i vodila 18-mjesečnu pravnu bitku kako bi je spriječila, ali bez uspjeha.

U procurjelom dokumentu, čiju autentičnost Politiko (Politico) nije mogao potvrditi, američki zvaničnici izrazili su zabrinutost zbog primjene španskog zakona „u slučajevima koji uključuju psihijatrijska stanja i patnju koja nije terminalna“ te naložili diplomatama da španskim vlastima prenesu „ozbiljnu zabrinutost“ Vašingtona.

Oštre reakcije iz Španije

Spor dolazi u širem kontekstu pogoršanih odnosa između SAD-a i Španije, uz neslaganja oko izdvajanja za NATO i odbijanja Madrida da podrži rat protiv Irana. Reakcije u Španiji bile su oštre. Ministarka zdravlja Monika Garsija (Mónica García) poručila je predsjedniku SAD-a Donaldu Trampu da prestane „zabijati nos“ u unutrašnje poslove Španije.

„Španija je ozbiljna država, sa snažnim zdravstvenim sistemom i pravnim okvirom koji štiti i brine o svim ljudima, uključujući one koji zatraže pomoć da umru dostojanstveno u zakonski regulisanim uslovima, uz procjenu kliničkih odbora i potvrdu sudova“, napisala je na mreži Iks (X).

Dodala je i da je zabrinjavajuće što se Vašington bavi smrću jedne Španjolke, dok „hiljade neosiguranih ljudi svake godine umiru u Sjedinjenim Državama, a Tramp podržava i sprovodi kršenja ljudskih prava u Gazi i Iranu“. „Neka prestane gurati ultradesničarsku međunarodnu agendu zabijajući nos gdje mu nije mjesto“, istakla je.

Predsjednik Katalonije Salvador Ilja (Salvador Illa) takođe je odbacio kritike američkog Stejt departmenta da slučaj nije pravilno vođen. „Branićemo svim snagama stručnjake iz našeg zdravstvenog sistema od bilo kakvih zlonamjernih napada koji pokušavaju potkopati njihov rad“, poručio je.

„Branimo pravo na dostojanstvenu smrt, nakon što smo usvojili jedan od najnaprednijih i najuzornijih pravnih okvira na svijetu“, napomenuo je.

EU članice same određuju pravila

Španija je legalizovala eutanaziju i medicinski potpomognuto samoubistvo 2021. godine, čime se pridružila maloj grupi evropskih zemalja poput Belgije i Holandije u kojima je takva praksa dozvoljena pod strogim uslovima.

Tamo gdje je legalna, praksa se brzo širi. U Belgiji je broj slučajeva eutanazije u posljednjih 20 godina porastao više od deset puta, sa nekoliko stotina početkom 2000-ih na više od 4.400 u 2025. godini, što čini oko četiri odsto svih smrti.

Pravo Evropske unije ne reguliše direktno eutanaziju, pa države članice same određuju pravila, što stvara različite pristupe i podstiče sve intenzivnije političke i etičke rasprave, posebno u slučajevima koji uključuju psihijatrijske bolesti.

(Indeks)