Sankcije na izvoz iranske nafte Sjedinjene Američke Države su prvi put uvele 2019. godine, tokom Trampovog prvog predsjedničkog mandata.

Iran je jedna od zemalja svijeta sa strogim sankcijama, ali ograničenja naftne industrije pretrpjela su najveći udarac ekonomiji zemlje.

Iako je Tramp rekao da želi vidjeti slobodu za Irance, pogoršanje ekonomske situacije u zemlji djelimično je uzrokovano akcijama SAD-a, uključujući sankcije koje je uvela njegova vlada.

Nije jasno hoće li prihodi od prodaje nafte od privremenog ukidanja sankcija ići u Iran.

Ranije ove godine, američka vlada je zaplijenila nekoliko tankera za naftu iz Venecuele, još jedne zemlje koja je imala sankcije za naftu pod Trampom.

Hronologija sankcija koje su SAD uvodile Iranu

Novembar 1979. godine, SAD uvode prve sankcije nakon što su iranski studenti ranije te godine upali u američku ambasadu i uzeli diplomate za taoce. Zabranjen je uvoz iranskih proizvoda u Sjedinjene Američke Države, osim manjih poklona, informativnog materijala, prehrambenih proizvoda i nekih tepiha. Zamrznuta je iranska imovina u vrijednosti od 12 milijardi dolara.

Mart 1995. godine, predsjednik Bil Klinton izdaje izvršne naredbe kojima se američkim kompanijama zabranjuje ulaganje u iransku naftu i plin i trgovina s Iranom.

Maj 1995. godine, Klinton zabranjuje američku trgovinu s Iranom i investicije unutar Irana.

April 1996. godine, Kongres usvaja zakon kojim se od američke vlade zahtijeva da uvede sankcije stranim firmama koje ulažu više od 20 miliona dolara godišnje u iranski energetski sektor.

Decembar 2006. godine, nakon što je u julu pozvalo Iran da zaustavi svoj program obogaćivanja urana, Vijeće sigurnosti UN-a uvodi sankcije na iransku trgovinu nuklearnim materijalima i tehnologijom te zamrzava imovinu pojedinaca i kompanija uključenih u nuklearne aktivnosti. Sankcije su uglavnom pokušaj ograničavanja rastućih nuklearnih kapaciteta Irana, ali iako su programi obogaćivanja urana zaustavljeni 2002. godine, ponovo su pokrenuti krajem 2005. godine.

Mart 2007. godine, Vijeće sigurnosti UN-a glasa za pooštravanje sankcija zabranom cjelokupnog iranskog izvoza oružja i produženjem zamrzavanja imovine onih koji su povezani s programom obogaćivanja. Mjesec dana kasnije, EU objavljuje proširenu listu iranskih pojedinaca i kompanija koje se smatraju personama non grata u bloku.

Oktobar 2007. godine, SAD najavljuje niz novih jednostranih sankcija protiv Irana, najoštrijih otkako su prvi put uvele sankcije prije skoro 30 godina, zbog navodne "podrške teroristima". Sankcije su isključile više od 20 organizacija povezanih s iranskim Korpusom garde islamske revolucije iz američkog finansijskog sistema i tri državne banke.

Mart 2008. godine, Vijeće sigurnosti UN-a usvaja daljnje sankcije, uključujući praćenje iranskih banaka i svih iranskih teretnih aviona i brodova za koje se sumnja da prevoze prethodno sankcionisane predmete. Takođe produžuje zamrzavanje imovine.

Jun 2010. godine, Vijeće sigurnosti UN-a nameće četvrti krug sankcija protiv Irana zbog njegovog nuklearnog programa, uključujući stroža finansijska ograničenja i prošireni embargo na oružje. Mjere zabranjuju Iranu kupovinu teškog naoružanja poput jurišnih helikoptera i raketa.

Maj 2011. godine, SAD stavljaju na crnu listu 21. iransku državnu banku, Banku industrije i rudnika, zbog transakcija s prethodno zabranjenim institucijama.

Avgust 2010. godine, EU zabranjuje stvaranje zajedničkih preduzeća sa preduzećima u Iranu koja se bave naftnom i plinskom industrijom, kao i uvoz i izvoz oružja i opreme povezane s nuklearnim aktivnostima. Prodaja, isporuka i transfer opreme i tehnologije koja se koristi za proizvodnju prirodnog plina takođe je zabranjen.

Novembar 2011. godine, SAD, Velika Britanija i Kanada najavljuju bilateralne sankcije Iranu. Dok SAD proširuju sankcije na kompanije koje pomažu iranskoj naftnoj i petrohemijskoj industriji, Velika Britanija nalaže svim britanskim finansijskim institucijama da prestanu poslovati s iranskim kolegama.

Januar 2012. godine, SAD uvode sankcije iranskoj centralnoj banci, glavnoj klirinškoj kući za profit od izvoza nafte. Iran zauzvrat prijeti zatvaranjem transporta nafte kroz Hormuški moreuz.

Evropska unija najavljuje embargo na naftu Iranu ukoliko ne smanji svoj nuklearni program.

Juni 2012. godine, SAD zabranjuje svjetskim bankama obavljanje naftnih transakcija s Iranom i izuzimaju sedam glavnih kupaca - Indiju, Južnu Koreju, Maleziju, Južnu Afriku, Šri Lanku, Tajvan i Tursku.

Godina 2018. - sankcionisano više od 700 entiteta, banaka, firmi i brodova.

Godina 2019., uvode se sankcije na metale, ali i one koje se odnose na tadašnjeg vođu Alija Hameneija.

Godina 2020., SAD uvodi sankcije koje obuhvataju građevinski sektor i tekstilnu industriju te sekundarne sankcije za nuklearni i vojni sektor.

Od 2021. do 2024. godine, sankcionisano je više od 600 firmi i pojedinaca povezanih s Iranom.

 

(Klix.ba)