Komemoraciji, održanoj povodom Dana sjećanja na srpske žrtve u Drugom svjetskom ratu, prisustvovalo je nekoliko hiljada građana, predstavnici državnih institucija, diplomatskog kora i Vojske Srbije.

Na mjestu na kojem su 1941. godine strijeljani đaci, profesori i brojni drugi nedužni civili još jednom je odata počast žrtvama nacističke odmazde.

Moleban i polaganje vijenaca kod spomenika „Prekinut let“

Centralno obilježavanje održano je kod spomenika „Prekinut let“, posvećenog strijeljanim učenicima i profesorima.

Moleban za stradale služio je arhiepiskop kragujevački i mitropolit šumadijski Jovan, uz sasluženje sveštenstva Šumadijske eparhije.

Vijence su položile delegacije Prve kragujevačke gimnazije, predstavnici Vlade Srbije, Vojske Srbije, Grada Kragujevca i diplomatskih predstavništava.

U ime Vlade Srbije počast žrtvama odao je premijer u tehničkom mandatu Đuro Macut, zajedno sa ministrima u tehničkom mandatu Ivicom Dačićem, Milicom Đurđević Stamenkovski, Nikolom Selakovićem, Nenadom Vujićem, Snežanom Paunović, Nenadom Popovićem i Borisom Bratinom.

Delegaciju Vojske Srbije predvodio je načelnik Generalštaba general Milan Mojsilović.

Vijence su položili i njemačka ambasadorka u Srbiji Anke Holštajn, kao i delegacije ambasada Sjedinjenih Američkih Država, Velike Britanije, Poljske i Izraela.

Veliki školski čas okupio hiljade građana

U okviru komemorativnog programa izvedena je poema „Miris oružja i nebo“, književnice Vesne Kapor.

Poemu su izveli glumci kragujevačkog Knjaževsko-srpskog teatra, pred nekoliko hiljada okupljenih građana.

Veliki školski čas tradicionalno se održava u znak sjećanja na učenike i profesore koji su ubijeni u Šumaricama, ali i na ostale civile stradale tokom oktobarske odmazde 1941. godine.

Ova manifestacija decenijama predstavlja jedan od najvažnijih načina očuvanja sjećanja na kragujevačku tragediju.

Nacisti strijeljali civile kao odmazdu

Masovno strijeljanje u Kragujevcu i okolnim selima izvršeno je od 19. do 21. oktobra 1941. godine.

Zločin je bio dio politike odmazde njemačkih okupacionih vlasti, sprovođene prema naredbi generala Franca Bemea.

Prema toj naredbi, za jednog ubijenog njemačkog vojnika trebalo je strijeljati 100 talaca, a za jednog ranjenog 50.

Odmazda je uslijedila nakon sukoba njemačkih snaga sa ustanicima na području između Kragujevca i Gornjeg Milanovca.

U dostavljenom istorijskom prikazu navodi se da je u napadu partizana i četnika na njemačku kolonu ubijeno deset, a ranjeno 26 pripadnika Vermahta.

Njemačke okupacione snage potom su započele masovna hapšenja i strijeljanja civilnog stanovništva.

Među ubijenima više od 260 maloljetnika

Prema istorijskim podacima koje prenosi Tanjug, od 19. do 21. oktobra 1941. godine u Kragujevcu i okolnim selima strijeljana su 2.792 civila.

Samo 21. oktobra, između osam časova ujutro i 14 časova, u Šumaricama su ubijene 2.272 osobe.

Među žrtvama je bilo više od 260 maloljetnika, uključujući učenike Prve kragujevačke gimnazije i drugih srednjih škola.

Najmlađa žrtva, prema navodima izvora, bio je dvanaestogodišnji Dragiša Nikolić.

Strijeljanje djece, učenika i njihovih profesora ostalo je jedan od najpotresnijih simbola stradanja civila u okupiranoj Srbiji.

Spomen-park kao trajno svjedočanstvo zločina

Na prostoru Spomen-parka „Kragujevački oktobar“, koji se prostire na 352 hektara, nalazi se 30 masovnih humki i deset spomenika.

U okviru kompleksa smješten je i Spomen-muzej „21. oktobar“, čija stalna postavka čuva svjedočanstva o masovnom strijeljanju.

Posebno mjesto među obilježjima zauzima spomenik „Prekinut let“, podignut u čast ubijenih đaka i profesora.

Osamdeset pet godina nakon zločina, Šumarice ostaju mjesto sjećanja na hiljade nevinih ljudi čiji su životi prekinuti tokom nacističke okupacije.