Ćamil Duraković objavio je na svom Facebook profilu da je Savjetu bezbjednosti UN-a upućen zvanični dokument u ime izabranih i imenovanih Bošnjaka sa područja Republike Srpske, uz podršku više političkih predstavnika.

U saopštenju se tvrdi da u Republici Srpskoj postoji sistemska nejednakost Bošnjaka i Hrvata kroz obrazovni sistem, javnu upravu, policijske strukture i institucionalno predstavljanje, te da vlasti Srpske veličaju ratne zločince i negiraju genocid u Srebrenici. Od međunarodne zajednice zatraženo je da visoki predstavnik reaguje i ukloni, kako navode, prepreke jednakosti i povratku.

Politikolog Velizar Antić smatra da je više spornih elemenata u samom dokumentu i njegovom političkom kontekstu.

„Nekoliko je jako diskutabilnih momenata u čitavoj ovoj priči i dokumentu. Prije svega, ukoliko uzmemo čitav kontekst i uslove u kojima se nalazimo, više je nego jasno da su u mnogo težem položaju Srbi u Federaciji nego Bošnjaci u Republici Srpskoj. Tako da je jasno da se ovdje ne radi o jednoj iskrenoj želji da se popravi položaj svih naroda koji su manjinski u nekom entitetu. Da je bilo iskrene namjere potpisnika ovog dokumenta oni su prvo trebali da izvrše pritisak na bošnjačke političare u Federaciji da poprave položaj Srba u tom entitetu. Tek nakon toga bi imali puno moralno pravo da traže i popravljanje svog položaja u Srpskoj“, kaže Antić.

Dodaje da problem u Republici Srpskoj nije etničke nego političke prirode.

„Mislim da prava Bošnjaka u Republici Srpskoj apsolutno nisu ugrožena. Oni žive podjednako loše kao i Srbi koji nisu članovi vladajućih političkih partija. Tako da mi nemamo problem da vlast u Srpskoj diskriminiše Bošnjake zato što su Bošnjaci. Vlast u Srpskoj diskriminiše i Srbe koji nisu članovi vladajućih partija jer je i njima skoro nemoguće da se zaposle u javnom sektoru. Tako da problem nije etničke prirode već se radi o partokratiji gdje se prije svega ostvaruje interes partija koje su u vlasti pa tek onda i svih ostalih građana“, ističe Antić.

Posebno osporava navode koji se odnose na obrazovni sistem i institucionalnu diskriminaciju.

„U ovom dokumentu ima mnogo netačnih navoda, odnosno, navoda koji su ili potpuno neistiniti ili su namjerno postavljeni u pogrešnom kontekstu. Potpuno je netačno da institucije Republike Srpske sistemski sprovode ustavnu nejednakost bošnjačkog naroda. Takođe, apsolutno je netačno da Bošnjački i hrvatski jezik nisu ravnopravni u obrazovnom sistemu sa srpskim jezikom. Nastavni planovi u školama u Srpskoj su postavljeni tako da daju uvid u istorijska zbivanja najbliže istinskim događajima za razliku od istorijskih udžbenika u Federaciji koji su nastavak ratne propagande bošnjačke strane i apsolutno ne odgovaraju istini iz devedesetih“, navodi Antić.

Kako kaže, cijeli dokument vidi kao politički i propagandni potez.

„Kada sve navedeno imamo u vidu, jasno je da je ovaj dopis jedan propagandni pamflet bošnjačke strane u državi koja je apsolutno nespremna na bilo kakav kompromis i realniji odnos prema bliskoj istoriji. Naprotiv, pamflet je dokaz da se ratna propaganda koju je vodio Alija Izetbegović nastavlja i danas bez imalo želje za pomirenjem i osluškivanjem koji su interesi drugih strana i naroda u državi. Mislim da će ovaj pamflet doživjeti potpuni fijasko u UN i da se niko na njega neće ni obazirati“, zaključuje Antić.

Politička analitičarka Tanja Topić smatra da cijela situacija pokazuje duboku političku podijeljenost i nemogućnost dijaloga unutar BiH.

„Vidimo da su se stare bitke u odnosima političkih aktera unutar BiH ponovno zaoštrile, i ono što ih karakteriše jeste jedna vrsta političke kakofonije. Sve tri etnonacionalne gremije pričaju svoju priču, i one prolaze jedna pored druge, bez da su se i u jednoj tački dodirnule. I to je ilustracija unutrašnjih odnosa u BiH 30 godina nakon završetka rata. I iz vizure svake strane pojedinačno, ona je isključivo u pravu, bez namjere da osporavam postavke bilo koje od njih. Sasvim sigurno da je svaka strana dijelom u pravu, ali ne apsolutno, što si pokušavaju sve tri etnonacionalne strane ekskluzivno prigrabiti. Decenije mira obilježavaju politički nemir i uznemirenost, sistemska diskriminacija, koju političke elite na vlasti nastoje cementirati, kršenje ljudskih prava i ograničavanje slobode, sto ukazuje na ogromne demokratske deficite u etnički podijeljenom drustvu“, navodi Topićeva.

Cijeli slučaj još jednom je pokazao koliko su politički narativi u BiH udaljeni jedni od drugih i koliko pitanja identiteta, rata i ustavnog položaja naroda ostaju dominantno sredstvo političke mobilizacije. Dok jedni tvrde da ukazuju na ozbiljne probleme i institucionalnu diskriminaciju, drugi upozoravaju da se radi o jednostranom i politički motivisanom prikazu stvarnosti koji dodatno produbljuje podjele u zemlji.