Čuveni hroničar vremena, srpski pisac i prosvjetar Stojan Bijelić (1866-1943) zabilježio je u Vrbaskim novinama tridesetih godina prošlog vijeka da su zarazne bolesti u naše krajeve stizale iz Azije zajedno sa turskom vojskom.
[caption id="attachment_21585" align="alignnone" width="900"]
FOTO/PRINTSCREEN[/caption]
-Otuda potiču i silna groblja ne samo u okolinu Banje Luke, već po svim većim gradovima naše uže otadžbine, zapisao je Bijelić.
U Banjoj Luci su izumirale čitave mahale. Prema njegovim tvrdnjama, velika kolera koja je harala 1833. i 1834. godine prorijedila je banjolučko srpsko naselje. „Pripovijeda se da nije imao ko mrtve sahranjivati!“
U toj nesreći, piše srpski učitelj i publicista, našla se na pomoći „najodvažnija baba Sima Milić-Jorgić, ista ona koja je 1806. godine vodom napajala na kolac nabijene Mašićane. Ona je, kad bi čula da je ko od Srba umro od kolere, dolazila u tu kuću pa bi, zapevši kukom za jaku, leš izvlačila iz kuće, odvukla bi ga iz Srpske mahalena urije i sama ga zakopala. To je bilo preko puta današnje Duvanske industrije“, zapisao je Stojan Bijelić. Tada se glavna ulica zvala Kraljev drum, a autor navodi i adrese vila koje su poslije sagrađene na pomenutom mjestu u današnjoj glavnoj banjalučkoj ulici, Kralja Petra I Karađorđevića.
-Kada su u Turskoj ukinuti janjičarski odžaci pa zavedena reguralna vojska, nekako pri kraju četrdesetih godina 19. vijeka, počeše s vojskom u Banju Luku dolaziti i prvi hećimi (vojni ljekari), koji bi usput i građane liječili, navodi Bijelić.
Među njima je najviše bilo Grka, Jermena i Jevreja. Oni bi napuštali vojnu službu čim bi njihov tabor krenuo u koje manje mjesto, pa ostajali u gradu gdje su već zadobili svoje imućnije pacijente.
Glavni ljekar bio je Isak Papo, zvani Papić, koji je ostavši u Banjoj Luci, otvorio prvu apoteku i drogeriju na Klupama, a potom je preselio u današnju ulici Kralja Alfonsa.
