Ovo upozenje dolazi od profesora demografije Steva Pašalića, koji ističe da su ključni razlozi izuzetno nizak prirodni priraštaj i odlazak stanovništva.

Godišnje odlazi 10.000 građana

Zabrinjavajući podatak koji iznosi Pašalić jeste da Republiku Srpsku godišnje napusti oko 10.000 ljudi, što konkretno znači da je od 2014. do 2015. Srpsku napustilo 120.000 ljudi.

S druge strane, Pašalić ističe da ne postoje pouzdani podaci o broju doseljenih.

“Ako neko i jeste doselio, to su uglavnom pojedinačni slučajevi“, naglašava on.

Takođe, ističe da dodatni problem predstavlja i niska stopa ukupnog fertiliteta, koja trenutno iznosi oko 1,51, te da za prostu reprodukciju stanovništva ne bi bila dovoljna ni stopa od 2,1, pa čak ni 2,5.

“Za prostu reprodukciju bila bi potrebna stopa od oko 2,7, odnosno blizu 20.000 rođenih godišnje, što je nedostižno“, upozorava ovaj stručnjak.

Na nisku stopu fertiliteta, dodaje, utiče više faktora, među kojima su emigracija, povećani mortalitet te "tempo efekat".

"'Tempo efekat' je pojava koja nastaje kada ljudi određene životne događaje realizuju kasnije ili ranije nego prethodne generacije. Na primjer, ako žene rađaju prvo dijete sve kasnije, opada broj rođenih u jednoj godini, čak i kada ukupan broj djece koje će imati tokom života ostane sličan. Taj pad naziva se 'tempo efekat' jer je promijenjen tajming (tempo) rađanja“, rekao je Pašalić za Fenu.

Prvo dijete u 29. godini

Nadalje, profesor navodi da žene u Republici Srpskoj danas prvo dijete rađaju u skoro 29. godini života, dok prosječna starost pri rađanju iznosi 33,8 godina.

“Poređenja radi, početkom 90-ih prosječna starost pri rađanju bila je 27 godina“, ističe Pašalić.

Stručnjak za demografska pitanja upozorava da, iako se mnoge žene odlučuju za drugo ili treće dijete, ostvarivanje tih planova je otežano zbog biološkog opadanja plodnosti u kasnijim godinama života.

Petina stanovništva starija od 65 godina

Dodatni izazov, kaže, predstavlja proces starenja stanovništva.

“Imamo negdje oko 22 posto stanovništva starosti 65 i više godina“, kazao je Pašalić.

Najveći dio stanovništva živi u pet ili šest gradova

Dodatan problem za Srpsku, kazao je, jeste i izražena regionalna demografska neravnomjernost, odnosno da je najveći dio stanovništva koncentrisan u pet do šest gradova.

“Postoje stotine naselja sa manje od 100 stanovnika, kao i područja na kojima su već vidljivi prazni prostori. Nije moguće obezbijediti potpuno ravnomjeran regionalni, odnosno prostorni razvoj, kao ni demografski. Zato bi rješenje za Republiku Srpsku bio policentrični razvoj, model prostornog planiranja kojim se ravnomjerno razvija više međusobno povezanih urbanih centara, umjesto oslanjanja na samo jedan dominantan grad“, smatra on.

U tom kontekstu podsjetio je na model nodalno-funkcionalnih regija, čiji je izvorni autor prof.dr. Rajko Gnjato, a koji podrazumijeva ponovno aktiviranje regionalnih razvojnih cjelina u Republici Srpskoj.

“Nodalno-funkcionalne regije predstavljaju prostorne cjeline koje se formiraju oko glavnih urbanih središta na osnovu međusobnih veza, kretanja stanovništva i privredne saradnje. Njihove osnovne karakteristike su nodalnost, odnosno postojanje centralnog grada, funkcionalnost koja se ogleda kroz svakodnevne veze stanovništva te gravitacioni uticaj urbanog centra na okolni prostor. Gradovi kao središta privlače okolna naselja kroz zapošljavanje, školovanje, trgovinu i korištenje različitih usluga. Kao primjer je Bijeljina, čija funkcionalna regija obuhvata grad i okolna mjesta povezana svakodnevnim potrebama stanovništva“, pojašnjava Pašalić.

Više se doselilo iz Srpsku iz FBiH nego odselilo tamo

Kada su u pitanju unutrašnje migracije u Bosni i Hercegovini, Republika Srpska je u posljednjih 12 godina zabilježila pozitivan migracioni saldo od 3.740 stanovnika.

To znači da se u periodu od 2014. do 2025. godine u Srpsku doselilo 3.740 ljudi više nego što ih je iz ovog entiteta odselilo u Federaciju BiH i Brčko distrikt.

Međutim, broj onih koji su napustili Srpsku je daleko veći u krajnjem smislu.