Prema nedavnim podacima Eurostata, prosječna radna sedmica u Evropskoj uniji iznosi 35,9 sati, što je sat manje nego prije deset godina. Istovremeno, zaposleni u Bosni i Hercegovini rade više od 40 sati sedmično, što zemlju svrstava na drugo mjesto u Evropi.

Više rade samo zaposleni u Turskoj, gdje prosječna radna sedmica traje 42,4 sata.

Sam vrh evropske liste

Na vrhu evropske liste nalazi se Turska sa 42,4 radna sata sedmično. Odmah iza nje je Bosna i Hercegovina sa 40,9 sati rada sedmično, dok slijede Srbija sa 40,6 sati, Grčka sa 39,6, Bugarska sa 39,5 i Rumunija sa 38,7 sati.

S druge strane, najmanje rade stanovnici Nizozemske, gdje prosječna radna sedmica traje svega 31,9 sati.

To znači da zaposleni u BiH tokom godine provedu na poslu više od 400 sati duže od prosječnog stanovnika Nizozemske, što odgovara gotovo dodatnih deset radnih sedmica.

Balkan i dalje među rekorderima

Statistika pokazuje jasnu geografsku podjelu Evrope. Najduže radne sedmice bilježe zemlje Balkana, istočne Evrope i kandidati za članstvo u Evropskoj uniji, dok najkraće rade stanovnici sjeverne i zapadne Evrope.

Hrvatska bilježi prosječno 37,7 sati rada sedmično, Slovenija 38,3, a Rumunija 38,7 sati. Drugim riječima, gotovo cijeli region nalazi se iznad evropskog prosjeka.

Nije presudno koliko se radi, već šta se stvori za sat

Na prvi pogled moglo bi se zaključiti da duži rad donosi veću produktivnost i više zarade. Međutim, evropski podaci pokazuju da stvari nisu tako jednostavne.

Nizozemska, Danska, Njemačka i Austrija imaju kraće radno vrijeme, ali istovremeno spadaju među najproduktivnije i najbogatije evropske ekonomije. To pokazuje da ekonomski uspjeh ne zavisi isključivo od broja radnih sati, već i od vrijednosti koja se stvara tokom svakog radnog sata.

Ekonomisti ističu da je ključ u tehnološkoj razvijenosti, organizaciji rada, nivou automatizacije i strukturi privrede.

Dok razvijene ekonomije veći dio prihoda ostvaruju kroz visokotehnološku proizvodnju, finansijske usluge, istraživanje i razvoj te IT sektor, zemlje Balkana i dalje se u velikoj mjeri oslanjaju na trgovinu, građevinarstvo, proizvodnju i druge radno intenzivne djelatnosti.

Zbog toga duže radno vrijeme ne znači nužno i veću ekonomsku efikasnost.

Zašto se u BiH radi toliko dugo?

Stručnjaci navode nekoliko razloga. Prije svega, tržištem rada i dalje dominiraju tradicionalni modeli zaposlenja sa punim radnim vremenom, dok su fleksibilni i skraćeni oblici rada relativno rijetki.

Osim toga, veliki dio privrede oslanja se na sektore poput trgovine, građevinarstva, proizvodnje i uslužnih djelatnosti, gdje je radno vrijeme često duže nego u visokotehnološkim industrijama.

Dodatni faktor su relativno niske plate, zbog kojih zaposleni često prihvataju prekovremeni rad ili dodatne poslove kako bi povećali prihode.

Stručnjaci kao jedan od razloga navode i sporiju modernizaciju privrede. U mnogim sektorima procesi koji su u razvijenim evropskim zemljama automatizovani i digitalizovani i dalje zahtijevaju značajan ljudski rad.

Posljedice po radnike i ekonomiju

Duge radne sedmice imaju svoju cijenu. Brojna istraživanja pokazuju da produženo radno vrijeme povećava rizik od stresa, sagorijevanja na poslu i zdravstvenih problema.

Istovremeno, preopterećenost zaposlenih može dovesti do pada produktivnosti, većeg broja bolovanja i slabijeg kvaliteta rada.

Zbog toga sve više evropskih država eksperimentiše sa četvorodnevnom radnom sedmicom ili fleksibilnijim modelima rada. Iskustva iz Islanda, Velike Britanije, Njemačke i Portugala pokazala su da kraće radno vrijeme ne mora nužno značiti manju produktivnost.

Evropa radi manje, BiH ostaje pri vrhu

Dok prosječna radna sedmica u Evropskoj uniji već godinama pada i danas iznosi manje od 36 sati, Bosna i Hercegovina ostaje među zemljama s najdužim radnim vremenom na kontinentu.

Paradoks je da među državama koje rade najmanje nalazimo neke od najbogatijih evropskih ekonomija, dok zemlje sa najdužim radnim sedmicama uglavnom i dalje pokušavaju da sustignu njihov životni standard.

Podaci pokazuju da je BiH evropski vicešampion po broju radnih sati, odmah iza Turske. Međutim, iskustvo najrazvijenijih evropskih ekonomija pokazuje da dugoročni rast životnog standarda ne dolazi kroz duže radno vrijeme, već kroz veću produktivnost, modernizaciju privrede i stvaranje veće vrijednosti po svakom radnom satu.

(Nezavisne)