Ovo su u najkraćem prijedlozi izmjena za buduće izbore u Bosni i Hercegovini, a koje predlaže Suad Arnautović, član Centralne izborne komisije (CIK) BiH.

Arnautović takođe ističe da su to isključivo njegovi stavovi, a ne zvanični stav CIK-a BiH.

Šta konkretno predlaže?

Arnautović je u razgovoru za Federalnu novinsku agenciju (FENA) rekao da su specifične izborne tehnologije na ovogodišnjim opštim izborima položile ispit, ali da bi trebalo razmotriti njihovu nadogradnju, uključujući mogućnost uvođenja kamera na biračka mjesta.

Predložio je i uvođenje obaveznog glasanja, kao i izdavanje posebnih identifikacionih kartica (ID) biračima.

Opšti i lokalni izbori u istoj godini

Arnautović je rekao da bi donosioci odluka trebalo da razmotre mogućnost održavanja lokalnih i opštih izbora u istoj godini, ali u različitim terminima.

“Po meni, donosioci odluka trebaju da obave sadržajnu raspravu i ocjene koliko bi bilo svrsishodno, a ja mislim da bi, da se spoje i u jednoj izbornoj godini održe i lokalni i opšti izbori, da lokalni budu u aprilu mjesecu izborne godine, a da opšti budu, kao i do sada, u prvoj nedjelji oktobra“, kazao je Arnautović.

Kao jednu od mogućih reformi naveo je i uvođenje aktivnog i pasivnog biračkog prava za mlade od 16 godina, navodeći Njemačku i Austriju kao primjere zemalja u kojima je omogućeno glasanje od 16 godina na određenim izborima.

Takođe, smatra da bi birački odbori trebali biti sastavljeni isključivo od državnih službenika i namještenika, odnosno zaposlenih u javnim ustanovama čije se naknade isplaćuju iz budžeta na različitim nivoima vlasti.

To bi, prema njegovom prijedlogu, uključivalo zaposlene u vrtićima i vatrogasce do državnih službenika u organima uprave i agencijama.

Različiti izborni pragovi za stranke i koalicije

Arnautović smatra da bi promjena formule za preračunavanje glasova u mandate, sa Sainte-Laguëove na d'Ontovu formulu, kao i uvođenje trostepenog izbornog praga, mogli doprinijeti okrupnjivanju političkog spektra u BiH.

To izgleda ovako:

  • Izborni prag za jednu stranku mogao bi biti četiri ili pet odsto
  • Izborni prag za koaliciju dvije stranke šest odsto
  • Izborni prag za koalicije tri ili više stranaka sedam odsto

“Nije fer da jedan i drugi politički subjekt (nezavisni kandidat i koalicija od 12 političkih stranaka) ima isti izborni prag“, smatra Arnautović.

Objedinjavanje izbornih jedinica

Govoreći o izbornim jedinicama, ukazao je na potrebu njihovog pojednostavljivanja i objedinjavanja, uz sprečavanje mogućih političkih manipulacija pri određivanju njihovih granica.

Kao primjere takvih pojava naveo je gerrymandering i malapportionment, odnosno politički motivisano prekrajanje izbornih jedinica i nesrazmjer u zastupljenosti birača.

Arnautović je kao primjer naveo izborne jedinice 1b, 2b i 3b u Republici Srpskoj, iz kojih se biraju ukupno devet direktnih poslanika u Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH.

Prema podacima koje je iznio, u svakoj od tih izbornih jedinica biraju se po tri poslanika, ali se broj upisanih birača znatno razlikuje.

“U izbornoj jedinici 1b, koja obuhvata banjalučku regiju, 4. oktobra 2026. godine bilo upisano 570.725 birača, dok je u izbornoj jedinici 3b, koja obuhvata trebinjsku regiju, taj broj iznosio 296.496. Razlika je 274.229 birača. Takve razlike dovode do nejednake težine glasa. Granice izbornih jedinica trebalo bi urediti tako da se obezbijedi ravnopravnija zastupljenost birača. Podsjećam da je jednako pravo glasa jedno od pet načela slobodnih i poštenih izbora i ako ono nije ostvareno ne može se reći da su izbori, u cjelini gledano, fer i pošteni“, rekao je Arnautović.

Birački spisak “prenaduvan“

Govoreći o Centralnom biračkom spisku, Arnautović je ocijenio da on ne odgovara stvarnom stanju na terenu, posebno zbog osoba koje posjeduju lične dokumente BiH, ali ne žive u zemlji.

Kao moguća rješenja naveo je uvođenje obaveznog glasanja ili povratak na aktivnu registraciju birača, uz obavezno izdavanje posebnih identifikacionih kartica registrovanim biračima.

Arnautović je naglasio da iznosi lične prijedloge za unapređenje izbornog procesa, a ne zvanične stavove Centralne izborne komisije BiH.