Kod svih devet pacijenata koji su učestvovali u istraživanju razvijen je T-ćelijski imunski odgovor, a tokom praćenja kod nijednog nije zabilježen povratak bolesti.

Ipak, istraživači naglašavaju da još nije moguće utvrditi da li je upravo vakcina zaslužna za takav ishod, zbog čega su potrebna veća i kontrolisana klinička ispitivanja.

Istraživanje je obuhvatilo devet osoba sa svjetloćelijskim karcinomom bubrega, kojima su tumori prethodno potpuno uklonjeni hirurškim putem. Sedmoro učesnika imalo je bolest u trećem, a dvoje u četvrtom stadijumu.

Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu „Nature“.

Pacijenti nakon operacije nisu imali vidljive znakove bolesti, ali su bili pod visokim rizikom od njenog povratka. Vakcina je primijenjena kao dodatna terapija, sa ciljem da imunski sistem prepozna i uništi eventualne preostale ćelije raka.

Petoro učesnika uz vakcinu je primilo i male doze imunoterapijskog lijeka ipilimumaba, koje su davane potkožno u blizini mjesta vakcinacije.

Šta znači da se bolest nije vratila?

U trenutku analize rezultata, ni kod jednog od devet pacijenata nije zabilježen povratak karcinoma.

Medijana praćenja nakon operacije iznosila je 40,2 mjeseca, odnosno približno tri godine i četiri mjeseca. To je srednja vrijednost kada se pojedinačna vremena praćenja poređaju po dužini i ne znači da su svi pacijenti praćeni jednako dugo. Od početka vakcinacije medijana praćenja iznosila je 34,7 mjeseci.

Važno je naglasiti da vakcina nije uklanjala postojeće tumore, jer su oni već bili odstranjeni operacijom. Istraživači su ispitivali da li ovakav pristup može pomoći u sprečavanju povratka bolesti.

Kako se vakcina pravi za svakog pacijenta?

Personalizovana vakcina izrađuje se na osnovu karakteristika tumora određene osobe. Naučnici analiziraju tumorsko tkivo uklonjeno tokom operacije i traže promjene koje stvaraju takozvane neoantigene – izmijenjene proteinske dijelove koje imunski sistem može prepoznati kao strane.

Na osnovu tih podataka prave se peptidi, odnosno kratki dijelovi proteina koji ulaze u sastav vakcine. Cilj je da se odbrambene ćelije usmjere na specifične mete u tumoru tog pacijenta.

Riječ je o terapijskoj vakcini namijenjenoj osobama koje su već oboljele, a ne vakcini za zdrave ljude koja bi služila za sprečavanje nastanka raka.

Prema Institutu za rak Dana-Farber, ovakav pristup posebno je izazovan kod raka bubrega, jer ti tumori obično imaju manje mutacija od melanoma, pa je i izbor potencijalnih meta za vakcinu manji. Ipak, vakcina je uspješno napravljena za svakog od devet učesnika.

Imunski odgovor kod svih učesnika

Kod svih devet pacijenata razvijen je odgovor T-ćelija na antigene iz vakcine. Kod sedmoro je u laboratorijskim ispitivanjima potvrđeno i da te ćelije mogu prepoznati njihove sopstvene tumorske ćelije.

Kod mnogih učesnika T-ćelije koje su prepoznavale ciljane neoantigene bile su prisutne u krvi i godinama nakon posljednje doze. To ukazuje na mogućnost dugotrajnog imunskog odgovora, ali samo po sebi ne dokazuje da je vakcina spriječila povratak bolesti.

Najčešće neželjene reakcije bile su blaže reakcije na mjestu uboda i prolazni simptomi nalik gripu. Prema dostupnim podacima, nisu prijavljene neželjene reakcije višeg stepena.

Zašto su potrebna veća istraživanja?

Devet pacijenata je premalo za pouzdan zaključak o efikasnosti vakcine. Studija nije imala kontrolnu grupu sa kojom bi se rezultati mogli uporediti, a dio učesnika primao je i ipilimumab.

Stručnjaci upozoravaju i da pacijenti sa operabilnim rakom bubrega mogu godinama nakon operacije ostati bez povratka bolesti. Zbog toga se iz ovog istraživanja ne može utvrditi da li je odsustvo povratka raka posljedica vakcine ili drugih faktora.

Dosadašnji rezultati daju osnov za nastavak istraživanja, ali tek veća i kontrolisana klinička ispitivanja mogu pokazati koliko ovakve personalizovane vakcine zaista mogu pomoći pacijentima sa rakom bubrega, piše Mondo.rs.