Sveti Dionisije Areopagit: Episkop koji je vidio Presvetu Bogorodicu

Sveti Dionisije ubraja se u sedamdeset manjih apostola. Potiče iz ugledne neznabožačke porodice iz Atine. Nakon što je završio školu filozofije u rodnom gradu, otišao je u Misir (Egipat) na dalje usavršavanje. Upravo u to vrijeme Gospod Isus Hristos je izdahnuo na krstu, a Sunce se pomračilo, ostavljajući i Misir u tročasovnoj tami.

Tada je Dionisije uzviknuo poznate riječi: „Ili Bog Tvorac svijeta strada, ili ovaj svijet skončava.“

Po povratku u Atinu postao je član najvišeg suda (Areopaga). Kada je apostol Pavle propovijedao jevanđelje u Atini, Dionisije se krstio sa cijelim svojim domom. Ostavio je porodicu i visok položaj radi ljubavi Hristove, te ga je Pavle posvetio za atinskog episkopa.

Putovao je u Jerusalim kako bi vidio Presvetu Bogorodicu, opisavši taj susret u svojim djelima, a prisustvovao je i njenom pogrebu zajedno sa ostalim apostolima. Nakon mučeničke smrti apostola Pavla, Dionisije je otišao na propovijed u Galiju (današnju Francusku), gdje je sagradio prvu crkvicu u Parizu.

U 90. godini života uhapšen je i mučen, a potom posečen mačem u vrijeme cara Domicijana 96. godine. Autor je znamenitih teoloških spisa o nebeskoj i crkvenoj jerarhiji i tajanstvenom bogoslovlju.

Tropar (glas 4):

„Blagosti se naučivši i bivši razuman u svemu, blagom savešću dostojno si se obukao. Napojio si se od sasuda izabranog, tajni neizrečenih, veru sačuvavši, dobar kraj imajući, sveštenomučeniče Dionisije: Moli Hrista Boga, da spase duše naše.“

Patrijarh srpski Pajsije: Knjigoljubac i obnovitelj duhovnog života

Srpska pravoslavna crkva od 2017. godine zvanično proslavlja patrijarha Pajsija kao svetitelja, a njegove svete mošti počivaju u Pećkoj patrijaršiji.

Rođen je u Janjevu 1542. godine kao sin sveštenika Dimitrija, a školovao se u rodnom mjestu i obližnjoj Gračanici. Godine 1612. postavljen je za gračaničkog (lipljanskog) mitropolita, da bi 1614. godine preuzeo upravu nad Srpskom patrijaršijom nakon što je patrijarh Jovan tragično skončao u Carigradu.

Stupanjem patrijarha Pajsija na čelo Crkve označen je preokret u upravljanju — posvetio se unutrašnjoj obnovi hramova, obilazio je zapustelu Žiču, Srem i eparhije u Habzburškoj monarhiji, pružajući duhovnu podršku narodu.

Bio je poznat kao veliki knjigoljubac — sakupljao je, prepisivao i povezivao drevne rukopise, a i sam se bavio pisanjem. U Svetu Zemlju otputovao je u 94. godini života. Godinu dana po povratku sa pokloničkog putovanja, 1647. godine, nesrećnim slučajem se upokojio u Peći.